Programma

Organist

Jos Maters (1997), organist en klavecinist, is werkzaam in de Nicolaasbasiliek in Amsterdam waar hij als assistent-organist samen met artistiek leider Giles Brightwell vormgeeft aan de hoogstaande kerkmuzikale cultuur.

Op jonge leeftijd volgde Jos zijn eerste orgellessen bij Theo Duyst; bij Willem van Twillert en Gerrit Christiaan de Gier bereidde hij zich voor op een conservatoriumopleiding, in Groningen bij Erwin Wiersinga, Theo Jellema en Johan Hofmann (bachelor orgel en klavecimbel, 2020) en in Amsterdam bij Matthias Havinga (master orgel, 2022). Masterclasses volgde Jos onder meer bij Olivier Latry, Ben van Oosten en Wolfgang Zerer.

Zijn afstudeerscriptie richtte zich op de onderbelichte orgelsonate van Herbert Howells waarbij dit indrukwekkende orgelwerk vanuit verschillende invalshoeken bekeken werd; niet alleen een grondige technische analyse hoorden daarbij, maar ook de situering van de sonate binnen het Britse orgelrepertoire en de ontvangstgeschiedenis ervan werden uitvoerig belicht.

Jos is een veelzijdig musicus met een voorliefde voor en specialisatie in muziek uit de Engelse traditie. Jos vormt samen met saxofoniste Marlon Valk het ‘Duo Calyptura’ en is actief als docent in zijn lespraktijk.

Kijk op de website voor informatie over de muzikale activiteiten van Jos Maters.

Toelichting op het programma

Het programma van vanavond bestaat uit werken van Engelse en Frans(talige) componisten; gestart wordt in Engeland.

De Engelse muziek uit de 19^e eeuw is te herkennen aan een grote hang naar de toen heersende Duitse stijl. Veel Britse componisten hadden (een deel van) hun muzikale training ontvangen in Duitsland; zo ook Alfred Hollins en Ethel Smyth. In de Concert Overture No 2 van Hollins worden deze Duitse invloeden vermengd met een behoorlijke scheut ‘pomp and circumstance’, wat resulteert in een misschien niet al te diepgaande, maar wel in een zorgvuldig geconstrueerde en vooral zeer effectieve ouverture. De vrouwelijke componiste Ethel Smyth bewandelde een andere route; in dit tedere koraalvoorspel refereert ze aan Johann Sebastian Bach, en dan met name diens Ich ruf zu Dir.

De volgende generatie componisten, waar onder andere Ralph Vaughan Williams en Frederick Delius (bijgenaamd ‘de Engelse Debussy’) toe behoorden, gaan verder met de ontwikkeling van de Engelse muziek. Ditmaal komt de grootste invloed uit Frankrijk, en dan met name van het Impressionisme. Deze Franse invloeden zijn ook duidelijk aanwezig in de muziek van Percy Whitlock. Zijn stijl kenmerkt zich door het gebruik van modaliteit, schilderachtige harmonieën en een orkestraal orgelgebruik. De titel van het hier gespeelde werk, Fantasie Choral, suggereert dat inspiratie is gevonden bij de Trois Chorals van César Franck. Dit is echter hoogst onwaarschijnlijk, aangezien Whitlock een compleet andere benadering heeft op de uitwerking van het koraal; Whitlock presenteert het in de introductie, en parafraseert het vervolgens door het stuk heen. Het eindigt ook niet met een groots statement van dat koraal, maar ‘slechts’ met materiaal wat van het koraal afkomstig is.

Via het rustige Chant de Mai (Mei-lied) van de Belgische Joseph Jongen, die een aantal jaar in Engeland werkzaam is geweest, wordt de oversteek gemaakt naar het Franse vaste land. Vervolgd wordt met drie componisten die duidelijk onder invloed van César Franck staan, zij het in verschillende mate. De uit Bretagne afkomstige Joseph Guy Ropartz heeft bij Franck gestudeerd, wat tot uiting komt in het klassieke vormgebruik (sonate-vorm), melodie, en harmonie. In dit Introduction et Allegro Moderato spelen twee thema’s de hoofdrol; een is geagiteerd en op het ‘volle orgel’ gespeeld, de ander is een rustig koraal voor de grondstemmen. Charles Tournemire heeft ook bij Franck gestudeerd, en beschouwde Franck als één van de grootste componisten ooit. Zijn Scherzetto werpt een ander licht op Tournemire dan de religieuze en serieuze werken waar hij vooral om bekend staat. Dit betreft een lichtvoetig werk uit zijn vroegere periode, waarbij vooral de vele klavierwisselingen, de afwisseling van legato/staccato-spel, en het gebruik van de lydische modus opvallen. Van Jean Langlais klinkt eveneens een vroeg werk, waarbij hij gebruik maakt van de wonderschone Gregoriaanse hymnes Ave Maris Stella en Ave Maria. Net als Tournemire en Franck, was ook Langlais verbonden als organist aan de Ste. Clotilde in Parijs.

Het slotwoord is aan de Engelse componist Kenneth Leighton die een indrukwekkende lijst van composities heeft achtergelaten; daar zitten ook een aantal orgelwerken tussen. Dit Ite Missa Est is onderdeel van het grootste orgelwerk dat Leighton schreef, namelijk de Missa de Gloria uit 1980. Hierbij schreef hij voor elk vast mis-onderdeel een stuk waarbij hij net als Langlais het Gregoriaans als basis gebruikt; in Leighton’s geval betreft dat het bij ons vrij onbekende ‘Sarum plainchant’ (Gregoriaans uit Salisbury). Leighton omschrijft het Ite Missa Est als volgt: ‘A brilliant toccata ending with a massive acclamation’.

Gegevens concert

Aanvang: maandag 19 juni 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Organist

Tjeerd van der Ploeg (1958) studeerde orgel bij Piet Post, Jan Jongepier en Jacques van Oortmerssen. In 1985 behaalde hij het einddiploma solospel aan het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam. Reeds eerder behaalde hij diploma’s koordicektie, kerkmuziek en een aantekening voor improvisatie.

Meer informatie over Tjeerd van de Ploeg is te vinden op zijn website.

Toelichting op het programma

Van Eugène Gigout heeft slechts een klein aantal orgelstukken een zekere populariteit verworven, waaronder het Scherzo en de Toccata. Toch is er veel meer werk van hem dat bekendheid verdient. De vanavond gespeelde Fantaisie maakt deel uit van de Suite de Six Pièces pour Orgue.  Het is de eerste orgelmuziek van Gigout  en werd uitgegeven in 1872 bij de Parijse uitgever Costallat. 

Fantaisie werd opgedragen aan Camille Saint-Saëns, één van de leermeesters van Gigout aan de École Niedermeyer.  Gigout hanteert dezelfde heldere componeerstijl als Saint-Saëns.  Deze is te omschrijven als klassiek en in zekere zin zelfs anti-romantisch.  

De Amerikaanse organist Albert Riemenschneider, zelf eens leerling van Charles-Marie Widor en Alexandre Guilmant, haalde Widor over om opnieuw voor orgel te schrijven, dit tot grote vreugde van Marcel Dupré. In deze Trois Nouvelles Pièces  op. 87 is niets te merken van de stilistische ontwikkelingen van de jaren twintig en dertig. De negentig-jarige Widor bleef trouw aan zijn eigen stijl. Toen Darius Milhaud en Arthur Honegger Fuga studeerden in de compositieklas van Widor, slaakte Widor bij iedere dissonant een kreet van schrik: “Het ergste is dat men eraan gewend raakt”, was zijn reactie. De afzonderlijke delen werden opgedragen aan drie van zijn Amerikaanse leerlingen: de reeds genoemde Albert Riemenschneider, vervolgens Charlotte Lockwood (Fontainebleau) en Frederick C. Mayer (organist of the West Point Cadet Chapelbleau). Deze Trois Nouvelles Pièces vormen het laatste werk dat Widor schreef. Opmerkelijk is dat in geen van de drie delen tongwerken worden voorgeschreven. Er waren meer componisten die het gebruik van tongwerken aan banden legden. Zo schreef Charles Tournemire, oud-leerling van Widor, als commentaar bij zijn Fantaisie symphonique op.  64 (ook 1934!) : “Recherche de sonorités. Emploi nouveau des anches. Protestation contre l’abus qu’on en fait”. In Oostenrijk was het Franz Schmidt (1874-1939) die zich ronduit  vijandig opstelde tegen het gebruik van tongwerken in zijn orgelwerken. Ze mogen pas getrokken worden wanneer ze staan voorgeschreven. 

De Première Symphonie pour Orgue componeerde Jean Langlais in vier maanden tijd van eind 1941 tot begin 1942. Het schrijven van orgelsymfonieën was vrijwel voorbij. Samen met de Symphonies pour Orgue van André Fleury en die van Michel Boulnois die ook in de jaren 40 ontstonden behoort het werk van Langlais tot de laatste scheppingen in dit genre. De  subtitel, “De Guerre”, maakt duidelijk dat de oorlog de componist heeft beïnvloed.  Maar ook de teleurstelling niet onmiddellijk opvolger te zijn geworden van Charles Tournemire als organist van de Parijse Ste. Clotilde, verklaart de felle dissonantkleuring die in dit werk de boventoon voert. In 1945 werd Langlais alsnog organist van deze kerk.

Het eerste deel, Allegro,  is een briljant stuk, geschreven in een sonatevorm waarin twee contrasterende thema’s worden uitgewerkt. Deel twee, Églogue, is zoal de betekenis van dit woord impliceert, een herdersspel.

In het derde deel, Choral, wordt van de uitvoerende het uiterste aan concentratie gevraagd. Na een inleiding met een zwaarwichtige registratie volgt een passage waarbij beide handen op twee klavieren tegelijk spelen, uniek in de orgelliteratuur!

Final werd geschreven in rondovorm. Het is een spectaculair werk waarin Langlais al vroeg in zijn carrière toonde meester te zijn in zijn métier.

Langlais zelf over dit werk: “Ik heb het geschreven in een gecompliceerde taal want ik bevond mij toen in een gecompliceerde, getormenteerde wereld”. De Première Symphonie van Langlais is het meest gecompliceerde werk van deze blinde organist. Het werd opgedragen aan diens collega en vriend, de eveneens blinde Gaston Litaize.

Gegevens concert

Aanvang: maandag 12 juni 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Organist

Adelia Askarova is concertorganiste en docente orgel en piano. Haar Nederlands debuut vond in 2004 plaats in de Waalse Kerk te Den Haag. Op 19-jarige leeftijd mocht zij een solo-CD opnemen op het legendarische Garrels-orgel in de Grote Kerk te Maassluis. Adelia voltooide haar studie aan het Tsjaikovski Staatsconservatorium in Moskou en volgde daar nog een Postdoctorale opleiding met een scriptie over organist Feike Asma. In 2015 werd haar boek over Feike Asma en de Nederlandse orgelbouw in Moskou gepubliceerd.

Adelia is winnares van verschillende internationale en nationale concoursen, waaronder: V Internationaal Nikolai Rubinstein Pianoconcours (Frankrijk, 2de prijs), III Internationaal Valery Kikta Orgelconcours (Rusland, 2de prijs), II Nationaal Orgelconcours “Sancta Caecilia” (Rusland, 1ste prijs), Internationaal Orgelconcours “Don Vincenzo Vitti” (Italië, Grand Prix), Internationaal Orgelconcours “Ezerski Biseri” (Macedonië, 1ste prijs), V Internationaal Orgelconcours  “Soli Deo Gloria” (Rusland, 2de prijs) etc. In 2021 behaalde zij de tweede prijs in de categorie “Chamber Music” op het III Internationaal “Wiener Klassieker” Concours in Boedapest. Vanaf 2020 runt zij “Prestant Muziekonderwijs” en doceert zij orgel en piano in Den Haag.

Toelichting op het programma

Volgt

Gegevens concert

Aanvang: maandag 5 juni 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Organist

Tannie van Loon (1974) studeerde achtereenvolgens schoolmuziek, piano en orgel aan het Brabants Conservatorium in Tilburg; piano bij Ton Demmers en orgel bij Bram Beekman. In het kader van de 2e fase opleiding orgel volgde zij tevens interpretatielessen bij Ewald Kooiman (Amsterdam), Ad van Sleuwen (Hilvarenbeek), Theo Jellema (Leeuwarden) en Eric Lebrun (Parijs).

Tannie treedt regelmatig op als soliste, begeleidt op projectbasis diverse koren en is organiste van de Maria Presentatiekerk in Aalst.

Voor de Brabantse Orgelfederatie heeft Tannie medewerking verleend aan een aantal cd-opnames van bijzondere instrumenten in Brabant.

In de afgelopen jaren heeft zij onder andere concerten mogen geven in de kathedralen van Den Bosch, Brugge, de Grote Kerk in Breda, de Dom van Wenen, het klooster in Melk en de Thomaskirche te Leipzig.

Tannie woont met haar man en hun twee zonen in Eindhoven. Meer informatie over Tannie van Loon is te vinden op haar website.

Toelichting op het programma

Hendrik Andriessen stamt uit een muzikale familie. Hij studeerde orgel en compositie aan het conservatorium van Amsterdam. Aanvankelijk was hij organist aan de Sint-Joseph kerk te Haarlem; later werd hij organist van de kathedraal te Utrecht. In het Thema met variaties is duidelijk zijn bewondering voor César Franck te horen.

Jan Vermulst: “Als hommage aan de grote Brabantse schilder Vincent van Gogh componeerde ik dit orgelwerk, waarin een impressie wordt weergegeven van het landelijke Nuenen, dat grenst aan mijn geboortedorp Stiphout.”

Louis Vierne begon als leerling van Franck en ontwikkelde zich evenals deze tot een befaamd improvisator. In 1892 werd Vierne assistent van Widor in de Saint-Sulpice en vanaf 1900 was hij organist van de Notre-Dame in Parijs. De 24 Pièces en style libre stammen uit de middenperiode van zijn oeuvre en zijn geschreven in een vroegmodern idioom. Evenals in het Wohltemperierte Klavier van J.S. Bach staan de 24 stukken in de 24 toonsoorten: 12 majeur en 12 mineur.

Jeanne Demessieux was de ster leerling van Marcel Dupré: orgelvirtuoos, maar ook liturgisch toegewijd organist. Rorate caeli zijn de eerste woorden van het gregoriaanse intredegezang voor de mis op de laatste zondag van de Advent.

De veel te jong gestorven Charles-Alexis Chauvet was een tijdgenoot van César Franck. Hij was organist van St. Trinité te Parijs, waar hij werd opgevolgd door Alexandre Guilmant en later Olivier Messiaen. In zijn werken zijn klassieke invloeden, met name van Bach, waarneembaar.

Nadia Boulanger was een Franse dirigente, pianiste, organiste en befaamd docente compositie aan diverse conservatoria. O.a. Piazolla en Bernstein hebben bij haar gestudeerd. Minder bekend werd ze als componiste, in tegenstelling tot haar jong overleden zuster Lili.

Alexandre Pierre François Boëly telde niet zo mee in het Parijse muziekleven vanwege zijn oriëntatie op de klassieke componisten/muzikale vormen en zijn afkeer van de in zijn tijd nogal frivole kerkmuziek van bijvoorbeeld Lefébure-Wély. De invloed van Bach, de Franse barokcomponisten en de Weense Klassieken is goed hoorbaar in het paaslied O Filii et Filiae dat geciteerd wordt in de Offertoire.

Cor Kint was altviolist in het Concertgebouworkest, maar had in zijn jeugd in Enkhuizen ook orgel en harmonium gespeeld. Dit is waarschijnlijk de verklaring voor het opmerkelijke aantal orgel- en harmoniumwerken dat hij naliet. De Berceuse is een typisch voorbeeld van Hollandse romantiek.

De Zwitser Guy Bovet verraste het orgelpubliek in 2000 met zijn 12 Tangos Ecclesiasticos. Boven nr. 12, El Tango de los Tangos, schrijft Bovet “dedicated to All the Saints… it shall be played on many stops, & with grandeur”.    

Gegevens concert

Aanvang: maandag 29 mei 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Organist

Rik Melissant (1999) begon zijn orgelstudie bij Paul Kieviet, bij wie hij tot de zomer van 2018 heeft gestudeerd.

Sinds september 2018 studeerde hij hoofdvak orgel en bijvak piano aan het Rotterdams Conservatorium (Codarts) met als hoofdvakdocenten Christian Schmitt, Zuzana Ferjencíková, Bas de Vroome en Ben van Oosten. Improvisatielessen volgde hij bij Hayo Boerema en zijn bijvak heeft hij afgerond met een 9 bij Martin Lekkerkerk en Sara Gutiérrez Redondo. Vanaf september 2020 studeerde hij kerkmuziek bij Arie Hoek (hymnologie en cantoraat), Hanna Rijken (liturgiek) en Hayo Boerema (kerkelijk orgelspel). Rik volgde de minor koordirectie bij Wiecher Mandemaker en de minor orkestdirectie bij Joost Geevers. De minor klavecimbel volgde hij bij Bas de Vroome. Zijn hoofdvak heeft hij afgelopen juni summa cum laude (9,5) afgerond in de Laurenskerk te Rotterdam.

Masterclasses volgde hij bij o.a. Arjen Leistra, Matteo Imbruno, Reitze Smits, Michel Bouvard en Olivier Latry. Naast zijn conservatoriumstudie volgde privélessen bij Sander van den Houten, Adriaan Hoek en bij Thomas Ospital in Parijs (Frankrijk).

Rik Melissant won vier eerste prijzen op o.a. internationale orgelconcoursen, waaronder het eerste Internationale Ambitus Orgelconcours (Haarlem, juni 2017) en het tweede Internationale Ambitus Orgelconcours (Rotterdam, september 2019). In oktober 2022 won Rik de eerste prijs op het 16e Internationale César Franck Concours wat werd gehouden in de Kathedrale Basiliek St.-Bavo te Haarlem.

Naast concertorganist is hij ook actief als kerkorganist en begeleider van diverse koren en ensembles. Eveneens heeft Rik een groeiende lespraktijk als orgel- en pianodocent. Meer informatie over Rik Melissant is te vinden op zijn website.

Toelichting op het programma

Liszt, ‘Weinen, Klagen, Sorgen, Zagen’
Franz Liszt componeerde dit werk na het overlijden van zijn dochter Blandine. Als thema hiervoor koos Liszt een chromatisch dalend ostinato-motief uit de basso continuo-partij van het eerste koor uit Bachcantate BWV 12. Liszt begint met een langzame inleiding, waarna hij op het thema een reeks van variaties bouwt. Niet zozeer in de klassieke zin van variaties, maar eerder als een grote fantasie, waarin droefenis, dood en vertwijfeling doorklinken. Tegenover het menselijke lijden staan echter vertrouwen en hoop. Liszt brengt dat tot uiting door na een meditatief recitatief bijna uit het niets als bevrijdende epiloog het troostrijke koraal “Was Gott tut, das ist wohlgetan” te laten opklinken, tevens het slotkoraal van diezelfde Bachcantate.

Ferjenčíková, Gebet für den Heiligen Vater
Zuzana Ferjenčíková schreef zelf het volgende: ‘Het is een eenvoudige compositie, bewust geplaatst in een ingetogen romantische sfeer ter ere van paus Benedictus en zijn voorliefde voor de klassieke muziek. Dit gebed is bedoeld als een overwegend liturgische compositie. Na de dood van paus Benedictus XVI is het werk bewerkt en genoteerd.’

Franck, Deuxième Choral en si mineur
Cèsar Franck, geboren in destijds het Koninkrijk der Nederlanden, is bij de meeste muziekliefhebbers zeer bekend en geliefd. Franck zag het orgel als zijn orkest, hij schreef veel muziek voor verschillende takken binnen de klassieke wereld. In mei 1890 werd Franck aangereden door een omnibus waar hij zwaar inwendig letsel opliep. Toch bleef hij de maanden die hierop volgden doorwerken. In opdracht van zijn Franse vriend en uitgever Auguste Durand schreef hij drie koralen voor orgel, elk een kwartier durend. Zonder meer zijn laatst geschreven werken. Inmiddels behoren deze koralen tot de allerhoogste vorm van de orgelliteratuur. Franck schreef in brieven en dagboeken over deze koralen: “Alvorens te sterven zal ik de goede God eren met een aantal Chorals, zoals Bach dat deed, maar dan op een andere wijze”. De Trois Chorals zijn verregaande fantasieën op eigen thema’s. Het tweede koraal kenmerkt zich door de oude Passacaglia-vorm die Franck gebruikt. Het ‘koraal’ binnen dit Choral, een zelfbedacht thema door de componist, wordt geregistreerd met de menselijke stem: de Voix Humaine et Tremblant. Tevens sluit het Choral af in een soeverein slot met deze buitenaardse registratie.

Duruflé, Suite pour Grand Orgue
Dit werk, Suite – Op. 5 uit 1933, heeft Duruflé opgedragen aan ‘mon maitre Paul Dukas’. De Suite is opgebouwd in drie delen. Het eerste deel, Prélude, heeft iets te danken aan Dukas’ Sonate voor piano, geschreven tussen 1899 en 1900. De Prélude is geschreven in Es-klein en deelt dezelfde toonsoort met het eerste deel van Dukas’ Sonate voor piano. We weten dat Duruflé erg perfectionistisch was. Zijn eigen Toccata, waarin volgens Duruflé de thema’s slecht zijn, weigerde hij zelfs te spelen. Voor deze wervelende Toccata klinkt een lyrisch middendeel wat geschreven is in een 6/8 maat. Dit Ravelliaanse tweede deel is eveneens ingetogen, terwijl het een totaal andere sfeer draagt dan de Prélude. Ter afsluiting volgt er een Toccata en deze bestaat uit een hoofdthema wat in het pedaal op krachtige wijze wordt gepresenteerd. In het midden van het werk volgt er een tweede thema wat later met het eerste thema tot een zinderende climax wordt gebracht. Een stralend slotakkoord in B-groot is hiermee het slot van één van de meesterwerken van een meesterlijke componist.

Gegevens concert

Aanvang: maandag 22 mei 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Uitvoerenden

Henny Heikens is sinds 1994 cantor-organist van de Oude Kerk te Rijswijk. Hij is hier vaste bespeler van het Reichner-orgel uit 1786 dat enkele jaren geleden op zijn initiatief werd uitgebreid met een vrij pedaal. Hij studeerde orgel bij o.a. Piet Kee en Jacques van Oortmerssen (diploma Uitvoerend Musicus), koordirectie en kerkmuziek aan het Sweelinck Conservatorium Amsterdam. Aan dit zelfde instituut (thans Conservatorium van Amsterdam) is hij als docent verbonden voor de vakken mensurale notatie (notatie oude muziek), harmonie aan de piano en protestantse kerkmuziek.

Henny Heikens is tevens beiaardier (UM-diploma beiaard aan de Nederlandse Beiaardschool te Amersfoort) en was 25 jaar lang de bespeler van de beiaard van de St. Agathakerk te Beverwijk. Hij treedt regelmatig op als organist, zowel solistisch als in ensembleverband. Samen met de basklarinettist Jelte Althuis vormt hij een duo met wie hij optrad in o.a. Het Orgelpark en de Haarlemse Philharmonie. Henny Heikens is ook als componist actief en schreef diverse koor- en orgelwerken.

Jelte Althuis is een gepassioneerd musicus. Dertig jaar geleden omarmde hij de basklarinet en sindsdien is hij een warm pleitbezorger van dit instrument. Sinds 1994 is Jelte lid van het Calefax Rietkwintet, waar hij naast basklarinet ook bassethoorn en contrabasklarinet speelt. Naast uitvoerend musicus is Jelte arrangeur van Calefax. Hij coacht conservatorium studenten in binnen- en buitenland en gevorderde amateur musici. Zijn streven is altijd om het verhaal van de muziek zo goed mogelijk te vertellen.

Gegevens concert

Aanvang: maandag 15 mei 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Organist

Erik Jan Eradus is actief als organist in Haarlem en Amsterdam. Meer informatie is te vinden op zijn webpagina.

Toelichting op het programma

Joseph Jongen werd geboren in Luik in 1873, dit jaar 150 jaar geleden. Naast dat hij een begaafd pianist en organist was kreeg hij ook erkenning als componist. Zo won hij in 1897 de ‘Prix de Rome’. Als pedagoog leidde zijn carrière hem naar plaatsen als Berlijn, Bayreuth, München en Parijs.

De Sonata eroïca is geschreven in 1930 en is zijn grootste werk voor het orgel. Het is geen Sonate in de klassieke vorm. Na een heroïsche opening die éénstemmig begint volgt er een diminuendo die overgaat in het hoofdthema, als een koraalmelodie. Daarop volgen enkele variaties in kleurrijke registraties. Het eerste motief van het thema wordt gecomprimeerd in een opbouw met een dramatisch crescendo. Een stille meditatie onderbreek het geweld met een rijk geharmoniseerd hoofdthema, gespeeld op een solofluit. Ook dit gedeelte bouwt langzaam weer op tot een hoogtepunt waarna een vijfstemmigs fugato zich ontwikkeld. Het werk eindigt in vuurwerk op een toccata-achtige wijze.

Olivier Messiaen was wellicht de grootste Franse componist van de 20^e eeuw. Als organist verbeelde hij breedsprakige titels in omvangrijke cycli. Zijn cyclus “L’Ascension’ [Hemelvaart] is daar één van. Het laatste deel daaruit verbeeld de Hemelvaart van de Heer (‘Gebed van Christus die opstijgt naar zijn Vader’). Het werk opent zeer verstild maar bouwt op in volle glorie, alsof de hemel open gaat.

Naji Hakim werd geboren in Beirut. Hij studeerde in Parijs orgel bij Jean Langlais. Als organist volgde hij Messiaen op in de St. Trinité in Parijs. Le Tombeau is een hommage aan Messiaen.  Maar daarbij verloochent Hakim zijn Libanese achtergrond niet. In Par ma vie  (‘Dat Christus ook nu grootgemaakt zal worden in mijn lichaam, of het nu door het leven is of door de dood.’) gebruikt Hakim twee thema’s, een Russische volksmelodie die Messiaen zijn gehele leven achtervolgde en het gregoriaanse Ego dormivi uit de Paasvespers. De ontwikkeling van het stuk bestaat uit afwisselende variaties van beide thema’s. Je rends grâce (‘Ik dank mijn God, telkens wanneer ik aan u denk, in elk gebed van mij voor u bid ik altijd met blijdschap.’)heeft drie variaties op een populaire Christelijke melodie uit het Midden-Oosten. Christ avec le Saint-Esprit (‘Tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade, waarmee Hij ons begenadigd heeft’) heeft een rondo vorm met variaties. Er is gebruik gemaakt van diverse thema’s uit werken van Messiaen zelf.

Gegevens concert

Aanvang: maandag 8 mei 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

donderdag 19 februari 2026, 05:32 donderdag 19 februari 2026, 05:32

Programma

Uitvoerenden

Ton van Eck, orgel, Anne van Eck, viool, vocaal dameskwartet Sorelle, bestaande uit Lisanne Bosman, Emma Algie, Geanne Bakker en Caroline Heller

Ton van Eck is titulair organist van de kathedrale basiliek St.-Bavo, Haarlem. Uitgebreidere informatie over hem is te vinden op deze website of op de website van het College van Orgel-adviseurs Nederland.

Informatie over Anne van Eck, violiste.

Vocaal kwartet Sorelle is een enthousiast kwartet bestaande uit zangeressen die begonnen zijn op de koorschool in Haarlem en daarna hun krachten zijn gaan bundelen.

Toelichting op het programma

Het programma van vanavond schenkt aandacht aan drie thema’s: Pasen, het begin van de meimaand als Mariamaand en de viering van het lustrum van de kerkwijding van onze kathedraal op 2 mei 1898, 125 jaar geleden.

De Incantation pour un jour Saint van Jean Langlais is gebaseerd op gregoriaanse thema’s uit de liturgie van de Paaswake en klinkt in deze kerk dan ook jaarlijks als naspel in de liturgie van de Paasnacht. Na de drievoudige aanhef ‘Lumen Christi’, steeds een halve toon hoger, volgen verschillende episodes die zijn gebaseerd op de melodieën van de litanie van alle heiligen, hier en daar onderbroken door het ‘Lumen Christi’ dat aan het slot met het volle orgel overrompelend en juichend klinkt.

Felix Mendelssohn-Bartholdy componeerde de drie motetten op. 39 na een bezoek aan de kerk Trinità dei monti (de Drievuldigheid van de bergen) bovenaan de Spaanse trappen in Rome. Hij hoorde daar een koor van zusters die buiten het zichtveld van de kerkbezoekers op fraaie wijze zongen en was daar zo van onder de indruk dat hij, hoewel Lutheraan (en stammend uit een Joodse familie) deze drie motetten voor hun stemmen componeerde. De tekst van ‘Surrexit pastor bonus’ heeft betrekking op de toenmalige liturgie van de tweede zondag na Pasen (thans de vierde zondag van Pasen op 30 april) waarin Christus als Goede Herder centraal staat.

Josef Gabriel Rheinberger was een van de productiefste Duitse componisten uit de 19^de eeuw, maar werd qua bekendheid overvleugeld door de zo’n 15 jaar jongere Johannes Brahms. Uit “zes stukken voor viool en orgel hoort u vanavond het misschien wel bekendste. Het melancholieke en ontroerende thema wordt gevolgd door een groot aantal variaties waarin viool en orgel gelijkwaardige partners zijn.

Centraal in dit programma staat het feestelijke ‘Te Deum’ van Jean Langlais, ook een van zijn bekendste werken en gebouwd op motieven van deze lofzang waarvan, sinds de laatste restauratie, de volledige tekst het interieur van deze 125-jarige kathedraal siert.

Francis Poulenc schreef zijn ontroerend mooie ‘Litanies à la Vierge Noire’, kort na zijn terugkeer tot de Rooms-katholieke kerk van zijn jeugd en na een bezoek aan de zwarte madonna van Rocamadour. Kort tevoren had hij de dood vernomen van zijn vriend Pierre-Octave Ferroud, eveneens componist. Het zou het eerste van een aantal religieuze composities worden.

Marie Prestat was, evenals Joséphine Boulay, leerlinge voor orgel van César Franck aan het nationale conservatorium van Parijs bij wie ze in 1890 een ‘Premier Prix’ behaalde. Ze verwierf nog vier andere Eerste Prijzen aan dit instituut waarmee ze de eerste vrouw was met vijf ‘Premier Prix’ op haar naam. Na haar afstuderen werd ze orgel- en pianolerares aan de Schola Cantorum in Parijs en na 1912 was ze werkzaam als organist bij de Concerts Spirituels van de Sorbonne.

Op 15 augustus 1920 verving Marcel Dupré Louis Vierne tijdens de vespers in de Notre-Dame van Parijs. Hij improviseerde daar 20 versetten, waaronder 4 versetten voor het ‘Ave maris stella’. In de kerk zat de Engelse Claude Johnson, de toenmalige directeur van Rolls Royce, die, toen hij hoorde dat het om improvisaties ging, Dupré verzocht om deze, tegen een vorstelijke beloning, te noteren. Ook nam hij de kosten van de uitgave voor zijn rekening.

De Duitse componist Sigfrid Karg Elert schreef, hoewel Lutheraan evenals Mendelssohn, zeker in het latere deel van zijn loopbaan, een aantal orgelwerken gebaseerd op gregoriaanse motieven. Zijn stijl balanceert tussen de contrapuntiek van Max Reger en het impressionisme van Claude Debussy. Dat is ook het geval in dit drieluik dat is gebaseerd op de gregoriaanse aanhef van het Credo, met een fuga als opening, een canzone voor viool en orgel als middendeel en een etherische en ingetogen afsluiting door de zangstemmen met een voor zijn tijd modern slotakkoord.

Gegevens concert

Aanvang: maandag 1 mei 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

De Stichting Willibrodus Orgel viert in 2023 jaar een tweevoudig jubileum. Het is 50 jaar geleden dat Bernard Bartelink, titulair organist van de kathedraal, een start maakte met de serie orgelconcerten op de zaterdagmiddag in de zomermaanden. Het tweede jubileum betreft het Willibrordus orgel dat dit jaar de 100^e verjaardag viert.

Op maandagavond 1 mei a.s. om 20:15 uur begint in de Kathedrale Basiliek Sint-Bavo de 50^ste jaarlijkse serie wekelijkse orgelconcerten op en rond het beroemde Willibrordusorgel. Nadat het instrument in 1969 moest verdwijnen uit de af te breken kerk van St.-Willibrordus buiten de Veste  te Amsterdam bevindt dit mooie en indrukwekkende orgel zich inmiddels meer dan de helft van die eeuw in de Haarlemse kathedraal.

De serie ter gelegenheid van dit dubbeljubileum krijgt een extra feestelijk tintje, mede door een aantal feestelijke concerten in de maand september en de komst van bijzondere solisten onder wie Olivier Latry, de organist van de Notre-Dame in Parijs die het slotconcert op 28 september zal verzorgen.

Er treden dit jaar meer gastsolisten en vocale en instrumentale ensembles op dan in voorgaande jaren waaronder een zangkwartet, een saxofoonkwartet en een ensemble met 10 koperblazers.

Kortom een unieke gelegenheid om te komen luisteren naar dit unieke historische, monumentale orgel met zijn vele prachtige klankkleuren waarvoor het door vele kenners en liefhebbers wordt geprezen.

De reguliere concerten zijn, zoals in alle voorgaande jaren, vrij toegankelijk (met een vrijwillige bijdrage na afloop). Deze concerten vinden plaats op de maandagavond van mei t/m augustus, wanneer het buiten nog licht is als het concert is afgelopen.

Voor de bijzondere concerten zal wel een toegangsprijs gevraagd worden vanwege de extra kosten die deze concerten met zich meebrengen.

Het programma is zichtbaar op deze site onder Agenda. Er zullen medio april ook flyers in de kerken van de samenwerkende parochies liggen. U mag erop rekenen dat 2023 in muzikaal opzicht een bijzonder en spectaculair orgeljubileumjaar zal zijn.

Het bestuur van de Stichting Willibrordus Orgel spreekt de wens uit u in groten getalen te mogen ontvangen in de kathedraal.

Het 16^de Internationaal César Franck Concours, dat plaatsvond op het Willibrordusorgel in de Nieuwe Bavo (KoepelKathedraal) te Haarlem, is op 8 oktober 2022 gewonnen door de Nederlandse organist Rik Melissant.

Vanwege het tweede eeuwfeest van de geboorte van de componist aan wie dit concours is gewijd bestond het repertoire bij deze aflevering uitsluitend uit werken van César Franck. Na een selectieronde werden tien jonge organisten met zeven verschillende nationaliteiten toegelaten tot de eerste voorronde van het concours op dinsdag 4 oktober. Helaas meldden zich twee daarvan vlak voor het concours ziek.

Vervolgens selecteerde de jury, bestaande uit Michel Bouvard (F), Petra Veenswijk (NL) en Étienne Walhain, zeven organisten om door te gaan naar de tweede voorronde op donderdag 6 oktober, waarna drie kandidaten werden toegelaten tot de Finale op zaterdag 8 oktober. Voor de Finale moesten de kandidaten alle Trois Chorals van Franck voorbereiden waarna, na afloop van de tweede voorronde, aan ieder een daarvan werd toegewezen. Daarnaast stond de Final op. 21 als verplicht werk op het programma.

De tweede prijs werd toegekend aan de eveneens uit ons land afkomstige Leendert Verduijn en de derde prijs aan Hina Ikawa uit Japan.

De drie prijzen werden uitgereikt door de burgemeester van Haarlem, drs. J. Wienen, in zijn hoedanigheid van voorzitter van het Haarlemsche Muziekfonds dat het geldbedrag voor de eerste prijs ter beschikking had gesteld. De publieksprijs, uitgereikt door prof. dr. C.A. Davids, voorzitter van de Stichting Willibrordusorgel, ging naar Leendert Verduijn.

Alle finalisten mogen tevens in de komende jaren een concert geven op het Willibrordusorgel, en de winnaar van de eerste prijs tevens op het Smits-orgel van De Duif in Amsterdam.

De jury verklaarde na afloop dat het niveau van de meeste deelnemers opmerkelijk hoog was.