Programma

Organist

Nicolò Antonio Sari, geboren in Venetië in 1987, studeerde met hoogste cijfers af in orgel en orgelcompositie aan het conservatorim ‘B. Marcello’ in Venetië, waar hij studeerde bij Elsa Bolzonello Zoya en Roberto Padoin. Hij won vele prijzen bij internationale orgelconcoursen: tweede prijs met eerste notering bij het J. P. Sweelinck concours in Amsterdam, eerste prijs bij de internationale concoursen in St. Julien du Sault (Frankrijk), Fano Adriano, Muzzana del Turgnano en Varzi. Andere prijzen in Graz en Borca di Cadore. Hij treedt op tijdens concerten in Italië en in het buitenland, als gast op belangrijke festivals. Hij trad op als solist met het Orchestra del Teatro La Fenice in Venetië en het Ravenna Chamber Orchestra. In 2012 voltooide hij de Biennio Specialistica in Organ (met onderscheiding) aan het conservatorium ‘A. Pedrollo’ in Vicenza bij Roberto Antonello. Momenteel volgt hij de Biennio Course in Harpsichord bij Patrizia Marisaldi. Hij is artistiek leider van het Internationale Orgelfestival ‘Gaetano Callido’ en organist van de kerken S. Trovaso en Carmini in Venetië.

Toelichting op het programma

In 1720 bezocht de jonge Johann Seb. Bach de Katharinenkirche in Hamburg waar de in zijn tijd beroemde, uit Nederland afkomstige Johann Adam Reincken organist was. Reincken was met name bekend vanwege zijn knappe improvisaties. Bach improviseerde daar een half uur over het koraal ‘Am Wasserflüssen Babylon’. Het verhaal gaat ook dat Bach van Reincken een thema op kreeg om over te improviseren, Dat was een Nederlands volkslied. Het Fuga thema van deze Fantasie en Fuga is daarvan afgeleid. Het is maar de vraag of de Fantasie en de Fuga bij elkaar horen. In veel manuscripten zijn ze afzonderlijk van elkaar overgeleverd. Ze passen door hun contrast wel goed bij elkaar. Tegenover de pathetische Fantasie staat de virtuoze fuga die van begin tot eind beweging uitstraalt en het thema in diverse toonsoorten laat horen.

Een groot contrast hiermee vormt de hierna volgende zetting van het koraal ‘Allein Gott in der Höh’ sei Ehr. Het is een zogenoemd ‘versierd koraal’ een vorm die zeer geliefd was in de Noord-Duitse orgelcultuur van de barok maar die ook de uit Midden Duitsland afkomstige Bach uitstekend beheerste. De solostem met al zijn melismen wordt begeleid door twee stemmen (alt en tenor) in de linkerhand en de bas in het pedaal. Bijzonder is dat de begeleidende stemmen niet slechts begeleidende akkoorden zijn, maar ieder voor zich zelfstandige stemmen vormen.

Robert Schumann en zijn vrouw, de pianiste Clara Wieck, huurden in 1843 een pedaalklavier dat onder hun vleugel kon worden geschoven. De bedoeling was dat ze thuis orgelwerken zouden kunnen instuderen, maar het resultaat was dat Schumann een aantal werken voor dit instrument schreef die ook op orgel uitvoerbaar zijn zoals de 6 Canons, op. 56, de 4 Skizzen op. 58 en de 6 Fuga’s over B-A-C-H op. 60 die alle in 1845/46 ontstonden.
In deze vier stukken is duidelijk de pianistiek van Schumann te herkennen, maar ook op orgel doen ze het zeer goed.

Vincenzo Petrali werd geboren in Crema en overleed in Bergamo. Hij was organist van de kathedraal in Cremona, de Basiliek Santa Maria Maggiore in Bergamo, muziekdirecteur van de kathedraal van Brescia en die van Crema et aan het eind van zijn carrière leraar aan het Lyceo Musicale van Pesaro (de geboortestad van Gioachino Rossini).
Petrali was een vertegenwoordiger van de Italiaanse theatrale-symfonische orgelstijl gebaseerd op de stijl van Rossini. In de tweede helft van de 19de eeuw onderging deze stijl invloeden uit Duitsland en Frankrijk en pas verdween met de opkomst van het Organo Celciliano..Maar tot die tijd waren de Italiaanse orgels van Serassi en Lingiardi naast het plenum voorzien van soloregisters (Registri di Concerto) en een batterij slagwerk met bekkens, grote trom en een klokkenspel, die allemaal door de organist zelf bediend konden worden. Bij de feestelijke Sonata finale moeten we deze ‘Banda militare’ er bij ons maar bij denken, maar het stuk geeft er duidelijk blijk van dat de scheiding tussen muziek voor de kerk en muziek voor het theater tot halverwege de 19de eeuw veel minder scherp was dan daarna.

Marco Enrico Bossi werd geboren in Sálo, een kleine provinciestad bij Brescia waar zijn vader Pietro organist was aan de kathedraal. Van hem zal hij wel zijn eerste orgellessen hebben ontvangen. Vervolgens ging hij naar het Liceo Musicale waar Polibio Fumagalli zijn orgelleraar was. Hijn maakte al vroeg internationale concerttournees die hem in contact brachten met io.m. César Franck, Alexandre Guilmant, Camille Saint-Saëns, Joseph Bonnet, Marcel Dupré, Charles M. Courboin en Karl Straube. Dankzij hem kwam ook de Italiaanse orgelmuziek onder de invloed van de symfonische Franse stijl hetgeen in de composities van Bossi te merken is. Zijn eigen stijl is wat behoudend en misschien ook wel oppervlakkig. We mogen daarbij niet vergeten dat hij te jong was voor de oudere generatie romantici en te oud voor de modernen zoals Dupré. Hora Gaudiosa, is een feestelijk stuk, misschien wat oppervlakkig, maar goed voor het instrument geschreven. Het is opgedragen aan de organist en componist Samuel Baldwiin uit New York.

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. De hoofdingang bevindt zich tussen de torens aan het Bisschop Bottemanneplein.
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2025

Programma

Organist

Thorsten Maus werd geboren in Essen in 1972) en studeerde katholieke kerkmuziek aan de Folkwang Universiteit in Essen (orgel: Gisbert Schneider, koordirectie/directie: Guido Knüsel, David de Villiers). Dit werd gevolgd door postdoctorale orgelstudies aan de muziekuniversiteit van Stuttgart (Ludger Lohmann). Later maakte hij van de gelegenheid gebruik om orgelimprovisatie te studeren aan de muziekuniversiteit van Detmold (Tomasz Adam Nowak). Belangrijke muzikale impulsen door privélessen orkestdirectie in Keulen (Michael Luig) en privéstudie improvisatie bij Jos van der Kooy in Amsterdam. Diverse seminars en (master)cursussen hebben zijn interpretatie beïnvloed (Bernard Bartelink, Jon Laukvik, Loic Maillé, Tomasz Adam Nowak, Pierre Pincemaille, Heino Schubert, Altenberger Orgelakademie e.a.). In juli 2005 was Th. Maus finalist op het internationale improvisatieconcours in St. Albans (UK).

Toelichting op het programma

Het programma richt zich op de thema’s opstanding, Hemelvaart en Pinksteren. Marcel Dupré besluit zijn Symphonie Passion op. 23 met de “Opstanding”. Het thema van Thomas van Aquino’s “Adoro te devote” ontwikkelt zich vanuit de stilte aan het begin met een melodie uit de 17e/18e eeuw. Het stuk is gebaseerd op een constante innerlijke rusteloosheid van begin tot eind. Vanuit de zachte piano komt de paaspracht steeds meer naar voren en stijgt langzaam op, herhaaldelijk verstoord door harde klanken – de Passie op weg naar Pasen. Stralende pracht aan het einde.

Olivier Messiaen creëerde vier gevarieerde sfeerbeelden in zijn cyclus “De Hemelvaart”. Het werk was oorspronkelijk gecomponeerd voor symfonieorkest, maar Messiaen maakte later een versie voor orgel. Dit derde deel is heel anders in de orgelversie: als een vrije toccata schildert de muzikale mysticus Messiaen “uitbarstingen van vreugde van een ziel in het aangezicht van de glorie van Christus, die haar eigen is.” De paasfestiviteiten worden afgesloten met het Pinksterfeest.

Thorsten Maus improviseert hiervoor in vrije vorm op de hymne “Veni, Creator Spiritus”.

Twee zeer bekende werken van Sergei Rachmaninoff openen het concert: zijn bekende “Prélude in cis minor”, waarschijnlijk een van de meest uitgevoerde pianowerken. Niet minder populair is zijn “Vocalise” voor sopraan solo. Beide stukken tonen hun geheel eigen karakter in kleurrijke orgeltranscripties.

Frank Bridge was violist, dirigent en componist in Groot-Brittannië. Hij liet een aantal werken na, weinig voor orgel – kleine karakterstukken met prachtige melodieën en een kenmerkende toonspraak. Bridge is een van de belangrijkste componisten in zijn thuisland.

Johann Sebastian Bach creëerde met zijn “Italiaans Concerto” een driedelig werk voor klavecimbel met twee manualen. In tegenstelling tot andere concerto’s heeft het origineel geen orkestbegeleiding. Het wordt beschouwd als het resultaat van jarenlange studie van Bachs Italiaanse barokmuziek. De bewerking voor orgel is gebaseerd op de pianoversie en bevat geen tonale veranderingen. Het pedaal is zorgvuldig toegevoegd waar het het orgel op de juiste manier verrijkt. Thorsten Maus 2025

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. De hoofdingang bevindt zich tussen de torens aan het Bisschop Bottemanneplein. Tot de zomer van 2025 is de hoofdingang niet toegankelijk en wordt gebruik gemaakt van de tijdelijke ingang aan de Jos Cuypersstraat (tegenover nr. 30).
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2025

Programma “Impressies en Fantasmes”

Organist

Bert den Hertog (Gouda,1978) studeerde orgel aan het Rotterdams Conservatorium bij Ben van Oosten, Bernard Winsemius en Willem Tanke. Tijdens zijn studie was hij winnaar van vier (inter-)nationale orgelconcoursen. In 2005 behaalde hij zijn solistendiploma, waarbij hij met de Gruppo Montebello o.l.v. Henk Guittart de Orgelsymfonie in G van Marcel Dupré uitvoerde. Sindsdien is hij een veelgevraagd orgelrecitalist op de hoofdorgels in Nederland (Alkmaar, Haarlem, Rotterdam, Utrecht, Groningen, Maastricht…) en op buitenlandse festivals (Duitsland, Polen, Estland, Rusland, België, Frankrijk). Sinds 2010 is hij aangesteld als hoofdorganist van de Oude Kerk te Scheveningen, waar hij de twee monumentale historische orgels (uit 1791 en 1845) bespeelt. Vanaf 2014 voegde hij daaraan de aanstelling toe van concertorganist van de Elandstraatkerk Den Haag met het symfonische Franssen-orgel uit 1906, waar hij recitals organiseert, wereldberoemde virtuozen uitnodigt, het symfonische en moderne orgelrepertoire speelt en samenwerkt met o.a. het Residentieorkest. Een van de hoogtepunten was de samenwerking met het kamermuziekfestival ClassicalNow! in 2022 voor de solo-uitvoering van de 120 minuten durende cyclus ‘Livre du Saint Sacrement’ van Olivier Messiaen, een recital dat live werd uitgezonden vanuit de Elandstraatkerk Den Haag in ‘Het Avondconcert’ door radiozender NPO Klassiek.

Hij speelt het gehele orgelrepertoire van middeleeuwse werken tot premières van nieuwe orgelwerken (o.a. in het Orgelpark), waarbij hij vooral geïnteresseerd is in de werken van J.S. Bach in een persoonlijke interpretatie en de expressieve mogelijkheden van de symfonische en moderne orgel(muziek) voor de toekomst. Hij nam 8 solo-cd’s en vele albums op. Vanaf 2013 neemt hij de orgelwerken van J.S. Bach op in chronologische volgorde op moderne instrumenten, te beluisteren op alle streamingplatforms. Over zijn cd-opname van de 3e en 6e symfonie van Louis Vierne schreef het tijdschrift The American Organist: “His playing is passionate, poetic and powerful.”

In 2017 behaalde hij na een vierjarige cursus bij vooraanstaande specialisten en orgelbouwers het diploma van erkend orgeladviseur bij de LOTO (Landelijke Opleiding Tot Orgeladviseur). In 2023 werden diverse projecten als organist succesvol afgerond en in 2024 werden nieuwe projecten gestart, van complete orgelrestauraties tot onderhoud of overdracht.

Bert zit in het landelijk bestuur van diverse belangrijke organisaties voor de orgelcultuur: de KVOK (Koninklijke Vereniging Organisten en Kerkmusici, die het oudste orgeltijdschrift ter wereld, Het Orgel, uitgeeft) en Staytuned, een nieuwe organisatie die jongeren stimuleert om orgel te spelen en te studeren. Voor deze organisaties houdt hij zich bezig met coaching en het organiseren van speciale cursussen en masterclasses. Voor veel orgeltijdschriften schreef hij op onderzoek gebaseerde artikelen over orgelmuziek, voor Het Orgel ook interviews, columns en het laatste nieuws over orgelbouw. ​​

Bert geeft sinds 2007 les in orgel en piano aan leerlingen van alle niveaus en leeftijden bij de Stichting Muziekonderwijs Leiderdorp. Ook verzorgde hij lezingenreeksen aan de Volksuniversiteit Leiderdorp.

Toelichting op het programma

Het impressionisme in de muziek vindt in de muziek buiten het orgel in de componisten Ravel en Debussy de belangrijkste vertegenwoordigers ervan. De grote invloed van deze componisten is duidelijk te vinden in de werken van Vierne, Alain en Messiaen. Van Ravel een transcriptie uit zijn veelgespeelde werk Ma Mère l’Oye (moeder de gans), een ingetogen meditatie met eenvoudige muzikale elementen om de kleine stappen van Klein Duimpje uit te beelden. Fabelverhalen, symbolisme en sfeertekeningen zijn de belangrijkste elementen van het impressionisme en van dit programma. Zo ook het bijzondere werk Fantômes van Vierne, zijn enige werk waar een dramaturgiek aan ten grondslag ligt. De verschillende muzikale fragmenten beelden een personage uit, en worden in een collage herhaald tegen elkaar uitgespeeld. In de partituur is de volgende tekst te vinden zodat elk personage goed te herkennen is:

De vraagsteller: aan wie behoort de toekomst? (twee vragende akkoorden)
De jonge estheet: aan mij, want ik ben vrij! (snelle arabesken)
De grijsaard: aan mij, want ik behoed de traditie! (donkere, vastberaden klanken)
De danser: de toekomst behoort aan de dans!
Het draaiorgel speelt  ‘O sole mio’, de aap dans er omheen.
Het noodlot: de toekomst is overal en nergens.

Het werk Hymne au Soleil is klassieker van opzet met twee muzikale gegevens, de eerste ritmisch zeer pregnant, het tweede meer dromerig, als twee aspecten van de zon (opgang en ondergang). De Saga nr. 1 van de beroemde orgelvirtuoos Jean Guillou is één van zijn meer ingetogen werken, waarin ook twee muzikale gegevens telkens groeien, “alsof het orgel ontwaakt uit een droom” volgens de componist. Messiaen was één van de docenten van Guillou; van Messiaen uit zijn latere cyclus Neuf Méditations (1969) een collage-achtig werk, waarin het ongrijpbare mysterie van het bestaan van God wordt gevat in een opeenvolging van betoverende vogelgeluiden, waarna in krachtige akkoorden wordt bevestigd: “Il est!”(Hij bestaat!). Het korte werkje Fantasmagories is een trance-achtig ostinato in 3 verschillende toonsoorten genoteerd: in de partituur tekende Alain een fabeldier. De Liedsymphonie van de Belgische orgelvirtuoos Flor Peeters vertegenwoordigt een impressionisme ‘après la lettre’ zoals ook de orgelcomponist Eugène Reuchsel dat deed. In de drie gespeelde delen wordt telkens een klankschildering gegeven met verschillende muzikale middelen: Lied to the Desert zeer ‘desolaat’ met ijle akkoorden en een hoge melodie in een andere toonsoort in het pedaal; Lied to the Flowers is een kleurrijk, schertsende variatiereeks, en de finale Lied to the Sun is een verzengende Toccata, zoals Eugène Reuchsels Nuages ensolleillés (zonverlichte wolken).

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. De hoofdingang bevindt zich tussen de torens aan het Bisschop Bottemanneplein. Tot de zomer van 2025 is de hoofdingang niet toegankelijk en wordt gebruik gemaakt van de tijdelijke ingang aan de Jos Cuypersstraat (tegenover nr. 30).
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2025

Programma

Organist

Petra Veenswijk studeerde orgel- en klavecimbel aan het Rotterdams conservatorium. Zij behaalde het diploma uitvoerend musicus orgel in 1989 bij André Verwoerd, en Bernard Winsemius, en docerend musicus klavecimbel in 1990 bij David Collyer. In 1985 won zij het Nationaal Orgelconcours te Leiden in de categorie “muziek van de twintigste eeuw”. In 1990 behaalde zij de derde prijs en de publieksprijs op het Internationaal Rijnstreek Orgelconcours te Nijmegen. Met een beurs van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap volgde zij na haar diplomering een jaar lang interpretatielessen bij Daniël Roth te Parijs. Petra vervolgde haar studie in Parijs aan het “Conservatoire National de Région” te Parijs bij Marie- Louise Jaquet- Langlais en Jean Langlais. Deze studie bekroonde zij met de “Prix d’Excellence” (1991). Zij behoort tot de laatste leerlingen van Jean Langlais. In de jaren 1989- 1991 volgde zij diverse interpretatie- cursussen aan de Schola Cantorum.

Als Internationaal concertorganist geeft zij jaarlijks een groot aantal concerten in binnen- en buitenland. Haar repertoire omvat het gehele orgeloeuvre van oude tot en met de hedendaagse orgelliteratuur, met een speciale voorkeur voor het Frans symfonisch repertoire. Petra is een regelmatig gevraagd jurylid van orgelconcoursen. In 2010 zat zij in de adviescommissie van de Stichting Jan Pieterszoon Sweelinckprijs die een oeuvreprijs toekent, in 2014 zat zij in de jury van de Sweelinck-Mullerprijs en in 2016 in de jury van het Internationaal Ambitus jeugd orgelconcours. In 2022 was zij jurylid van het Internationale César Franck orgelconcours te Haarlem. Zij geeft lezingen en workshops vooral over Frans romantische orgelmuziek en de muziek van Jean Langlais. Regelmatig verzorgde zij orgelbespelingen voor de radio. In 2021 werd door NPO 4- radio een podcast met haar opgenomen voor de rubriek, “Alle registers open” en in 2022 was zij te horen op NPO 4, “de Pijplijn”. In 2024 viel zij in de prijzen naar aanleiding van een orgelconcert in Kortrijk (B). Haar spel werd vele malen vastgelegd op CD met het accent op het Frans symfonisch orgelrepertoire.

Sinds 1987 is zij als organist verbonden aan de Maria van Jessekerk te Delft en vanaf 1994 combineert zij de functie van organist/ dirigent. Ook is zij verantwoordelijk voor de internationale orgelserie op het historische Maarschalkerweerd- orgel (1893) van de Maria van Jessekerk te Delft. In 1996 werd zij onderscheiden met de zilveren medaille van de Societé Academique “Arts- Sciènces Lettres” te Parijs.

In april 2018 werd aan haar de onderscheiding “Ridder in de Orde van Oranje-Nassau” uitgereikt.

Zie ook de website; www.veenswijkorgel.nl

Toelichting op het programma

Charles Marie Widor (1844–1937) was één van de eerste componisten die een orgelsymfonie componeerde, zo ontwikkelde hij zich als één van de belangrijkste pijlers van de Franse orgelromantiek. Het woord “symphonie” verwijst hier niet naar een orkestwerk, maar naar een grootschalige, symfonische behandeling van het orgel, waarbij het instrument als orkest wordt gebruikt. Inspiratiebron voor zijn 10 orgel symfonieën vormt het grote Cavaillé-Coll orgel in de Parijse St. Sulpice, waar hij in 1870 organist werd.

De 7e symfonie ontstond rond 1887 en behoort tot zijn “tweede reeks” van drie monumentale symfonieën (nr. 5–7). Met deze tweede reeks van symfonieën toont Widor zijn meesterschap van verfijning van contapunt techniek, terwijl het hele klankspectrum van het orgel benut wordt. Waar de 5e en 6e symfonie vaak strenger en meer dramatisch zijn, heeft de 7e symfonie een meer afwisselend, soms zelfs speels karakter. Toch behoudt Widor steeds zijn orkestrale benadering van het orgel: grote klankblokken, contrasterende kleuren, en een duidelijke symfonische structuur.

Opbouw (zes delen)

1. Moderato – krachtig openingsdeel in sonatevorm, dramatisch en plechtig. Het gebruikte thematische materiaal keert later in de hele symfonie terug.
2. Choral – een breed gedragen koraalachtige beweging, doet denken aan de lutherse koraaltraditie, maar gehuld in Frans romantische kleuren.
3. Andante -Allegretto; licht van karakter met vloeiende melodielijnen, het heeft een pastoraal karakter.
4. Allegro ma non troppo – Dit energieke deel met zijn pianistiek karakter is duidelijk geïnspireerd op de composities van Chopin en Schumann
5. Lento- één van de meest expressieve momenten in de orgelsymfonie. Donkere, bijna mystieke harmonieën tonen Widor in zijn meest introspectieve gemoed. 
6. Finale – virtuoos en briljant slotdeel, met majestueuze akkoorden en een triomfantelijk karakter.

“Stunde der Weihe, Op. 132 nr. 4” van Marco Enrico Bossi (1861-1925):

Bossi’ werd op twintigjarige leeftijd organist van de kathedraal van Como.Van 1890 tot 1895 was hij conservatoriumleraar te Napels. Daarna volgden directeurschappen van de conservatoria van Venetië, Bologna en Rome Hij stierf op de terugreis van zijn concerten in de V.S. tijdens de bootreis. Dit jaar wordt hij herdacht.

Bossi’s orgelstijl combineert romantische expressie met dramatiek en technische virtuositeit. Hij schreef graag in lyrische, vaak religieus getinte vormen. Deze compositie maakt deel uit van de cyclus “5 Pieces in free style, Opus. 132”, gepubliceerd rond het begin van de 20e eeuw. 
Stunde der Weihe betekent letterlijk “uur van wijding” of toewijding. Vaak wordt het stuk aangeduid met de ondertitel “Hora mystica” (Latijn voor “mystiek uur”). De compositie kenmerkt zich door een plechtige, mysterieuze atmosfeer, waarin contemplatie, spiritualiteit en serene schoonheid centraal staan.

Poem of Happiness- Jean Langlais(1907-1991)

Jean Langlais () was een blinde Franse componist en organist die vanaf 1945 werkzaam was als organist aan de Parijse Ste. Clotilde. Naast een bekend internationaal concertorganist en improvisator was hij ook een groot pedagoog; Petra Veenswijk behoort tot zijn laatste leerlingen. Hij is bekend om zijn expressieve stijl, de rijke harmonieën, de modaliteit, de mystieke sfeer en de folklore invloeden.

De serie “Poem of…..”, bestaat uit 3 Poems en lijkt een meditatieve, contemplatieve gedachtegang te ontwikkelen: van Life(leven dl.1) via Peace(vrede, dl. 2) naar Happiness (geluk).

Elk stuk reflecteert op een specifiek aspect van het menselijk bestaan. Happiness (1966) roept een sfeer op van uitbundig geluk gecombineerd met lyrische expressie.

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2025

Programma

Organist

Tjeerd van der Ploeg (1958) studeerde orgel bij Piet Post, Jan Jongepier en Jacques van Oortmerssen. In 1985 behaalde hij het einddiploma solospel aan het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam. Reeds eerder behaalde hij diploma’s koordicektie, kerkmuziek en een aantekening voor improvisatie.

Meer informatie over Tjeerd van der Ploeg.

Toelichting op het programma

Camille Saint-Saëns was een van de belangrijkste componisten uit de 19^e eeuw. Hij werd door Franz Liszt, die Saint-Saëns had horen spelen in de Parijse Madeleine, ook nog eens bestempeld als de grootste organist van zijn tijd. Charles-Marie Widor vond dat zijn improvisaties op hetzelfde niveau stonden als zijn composities en Louis Vierne had grote waardering voor, met name, de Six Préludes et Fugues waarvan vanmiddag de laatste uit de reeks wordt uitgevoerd. Vierne vond dat deze stukken op het repertoire van iedere organist thuishoren vanwege de superbe stijl en de hoge eisen die aan de uitvoering ervan gesteld worden. Een zekere humor was Saint-Saëns niet vreemd.

Zo zei hij dat hij muziek schreef zoals een appelboom appels voortbrengt. Zijn muziek zelf kwalificeerde hij als aangenaam harmonisch lawaai. Hij hield niet van de winterkou en hield ieder jaar vakantie in Noord-Afrika. En ook ieder jaar stuurde Saint-Saëns, die ongetrouwd was, een ansichtkaart aan zijn hond om zijn thuiskomst te melden…

Eugène Gigout, dit jaar honderd jaar geleden overleden, erfde de klassieke stijl van zijn leermeester aan de kerkmuziekopleiding École Niedermeyer, Saint-Saëns. Deze stijl kenmerkt zich niet alleen door een groot gevoel voor melodie en contrapunt maar geeft ook blijk van een modale kleuring van veel van zijn orgelwerken.  

Van Gigout heeft slechts een klein aantal orgelstukken een zekere populariteit verworven, waaronder de Toccata en het Grand Choeur dialogué. Gigouts Scherzo behoort zelfs tot de topstukken in de Franse orgelliteratuur. Maar er is veel meer werk van hem dat bekendheid verdient. De Méditation (sur les jeux de Fonds) werd in 1895 gepubliceerd in Londen door Laudy & co.. Het rijke grondtonenpalet van het in 1868 gebouwde orgel in de Parijse St. Augustin (door Charles Barker et Albert Peschard), de kerk waarvan Gigout vanaf 1863 tot zijn dood organist was, zal hem geïnspireerd hebben tot het schrijven van dit werk. Het is opmerkelijk dat Gigout in 1911, op 67- jarige leeftijd, werd aangesteld als orgeldocent van het Parijse conservatorium als opvolger Alexandre Guilmant. Dit tot grote teleurstelling van Louis Vierne, die jarenlang de suppleant was, eerst onder Widor en vervolgens onder Guilmant. Gabriel Fauré, oude schoolkameraad van Gigout, was de toenmalige directeur van het Conservatoire. En zo kwam deze benoeming tot stand…  

Op dit moment wordt een nieuwe editie voorbereid (onder redactie van Gerard Brooks) van de complete orgelwerken van Gigout bij de Engelse uitgever Lyrebird-Music.

Michel Boulnois, geboren in 1907, was 11 jaar oud toen zijn vader, de componist en organist Joseph Boulnois, in 1918 overleed aan de gevolgen van de Spaanse griep. Hij werd slechts 34 jaar oud en het lijkt wel als of zijn zoon Michel de door hem gemiste levensjaren erbij kreeg. Michel Boulnois werd maar liefst 101 jaar oud! En desondanks bleef hij een grote onbekende in de Parijse orgelscène.

Komend uit een familie van musici kreeg Michel Boulnois zijn opleiding aan het Parijse conservatorium waar hij les kreeg van onder meer Noël Gallon, André Bloch en Henri Büsser (die ook 101 jaar oud werd!). De orgelstudie bij Marcel Dupré werd in 1937 afgesloten met het behalen van een Premier Prix. Ook kreeg Boulnois nog les van Nadia Boulanger.

Naast een organistschap aan de St. Philippe du Roule in Parijs (vanaf 1937 tot 1990) was Boulnois werkzaam als inspecteur van het muziekonderwijs in de Franse hoofdstad. 

Het componeren van symfonieën voor orgel raakte, nadat Charles-Marie Widor en Louis Vierne hun grote Symphonies pour Orgue geschreven hadden, uit de mode.

In de jaren 40 van de twintigste eeuw waren het Jean Langlais, André Fleury en Michel Boulnois die hun krachten nog wijdden aan dit genre. Iets eerder, in 1937 schreef de jong gestorven Joseph Gilles nog een kapitale Symphonie.

In het openingsdeel van Boulnois’ Symphonie, Allegro marcato-moderato, horen we na een scherp ritmisch geprofileerde thematiek een statisch voorgedragen melodie, begeleid door een carillonmotief.

Het kleurenpalet van het tweede deel, Sarabande, staat stilistisch dicht bij het werk van Jehan Alain of zelfs een vroege Olivier Messiaen. In het Scherzo wordt de levendige thematiek afgewisseld met zangrijke momenten. Het slotdeel, Toccata, is een perpetuum mobile geheel volgens Frans concept. 

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. De hoofdingang bevindt zich tussen de torens aan het Bisschop Bottemanneplein. Tot de zomer van 2025 is de hoofdingang niet toegankelijk en wordt gebruik gemaakt van de tijdelijke ingang aan de Jos Cuypersstraat (tegenover nr. 30).
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2025

Tijdens de Hoogmis van 1 december 2024 zal in de kathedrale basiliek St.-Bavo worden gevierd dat Ton van Eck precies 25 jaar titulair organist van de Bavo kathedraal zal zijn.

Op 3 mei 2025 zal het concertseizoen op het Willibrordusorgel weer van start te gaan. De concerten vinden plaats op zaterdagmiddag om 16.00 u..

We houden u op deze website op de hoogte. Ook kunt u zich inschrijven voor onze nieuwsbrief per e-mail.

Programma

Organist

Geerten Liefting (Nijkerk, dec 1983) Studeerde Orgel, Kerkmuziek, Improvisatie, Compositie en Koordirectie aan het Conservatorium van Utrecht, Antwerpen en Rotterdam bij ondermeer Reitze Smits, Wim Henderickx, Luc van Hove en Wiecher Mandemaker. Daarnaast studeerde hij Improvisatie bij Hayo Boerema en Cor Ardesch en compositie bij Peter Jan Wagemans.

Geerten is sinds augustus 2007 dirigent-organist van de Heilige Bonaventura te Woerden en tevens assistent-organist van de Grote of St. Laurenskerk te Rotterdam en vesperorganist van de Domkerk te Utrecht.

Als organist won hij eerste en tweede prijzen op diverse grote internationale concoursen. Hij trad op bij producties van bijvoorbeeld Festival Voor de Wind, Culturele Caravaan en verzorgde grote producties met koren als de Laurenscantorij, het Ribatutta Ensemble en het Nederlands Blazersensemble.

In 2013 won hij de eerste prijs op het Hinsz- compositieconcours te Kampen, waar het Nederlands Kamerkoor zijn werk ‘Renovatio Mundi’ in première bracht. Geerten geeft veel concerten en componeert voor diverse bezettingen.

Toelichting op het programma

César Franck componeerde Pièce Héroïque voor een van de inwijdingsconcerten van het Trocadéro-orgel (1878) dat hij gaf, evenals zijn collega’s Guilmant, Gigout, Saint-Saëns en Widor. Franck speelde op 1 oktober 1878. Het stuk getuigt enerzijds van de triomfalistische smaak van zijn tijd, maar het doet ons niet de impulsen vergeten van Francks grote fantasie, noch van zijn declamatorische bevalligheid in het pastorale middendeel. De drie delen vormen een A B A’ structuur met een breed hymnisch coda. Mogelijk was het geschreven als een, zij het laat, eerbetoon aan de gevallenen in de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871.

Charles-Marie Widor schreef zijn Symphonie gothique in 1894 en 1895. Hij speelde zelf de première op 4 april 1895 op het Cavaillé-Coll – orgel van de abdijkerk van Saint-Ouen in Rouen (vandaar de toevoeging “Gothique”). In de laatste twee delen hoort men het gregoriaanse “Puer natus est”, de introïtus van de dagmis van Kerstmis. Daarvan is in het vandaag gespeelde tweede deel van deze symfonie nog geen sprake. Het is een lyrische cantilene (Andante sostenuto) van dit in drie onderdelen gedeelde stuk.  

De op 29-jarige leeftijd gesneuvelde Jehan Alain liet ,ondanks de korte periode waarin hij actief was een relatief groot en interessant oeuvre na. De Première Fantaisie stamt uit 1932. Boven deze fantasie schreef de componist het volgende motto:  “Ik riep naar de Hemel zelf, om te vragen hoe het lot ons kan leiden door de duisternis. En de Hemel sprak: “volg je blinde instinct.” (Omar Kayyam). Het heeft één hoofdthema dat ritmisch wordt gevarieerd. Voor zijn kleine zusje Marie-Claire (toen 6 jaar oud) schreef hij boven de trieste slotfrase de volgende humoristische zin: Un’ gross’ locomotiv’ avec un tout p’tit tender (Een grote locomotief met een heel kleine tenderwagen). Dit dualisme komt in veel van zijn werken tot uitdrukking.(Ton van Eck)

Maurice Duruflé schreef verscheidene orgelwerken die vaak op de concertprogramma’s verschijnen, deze suite is daar een voorbeeld van. De compositie begint met een bezonken prelude waarin een diepe onderhuidse spanning voelbaar is die nog niet geheel tot uitbarsting komt. De meer luchtige Sicillienne die hierop volgt, kan gezien worden als een intermezzo in de compositie waarna de Toccata, het bekendste deel uit deze suite, volledig tot uitbarsting komt  (Leendert Verduijn).

Vervolgens een werk van de concertgever uit zijn cyclus Book 1 met als titel ‘La Lune Bleue; de blauwe maan’. Een kleurrijk, mysterieus en impessionistisch werk vol gelaagdheid. In het werk heeft Geerten Liefting zich laten inspireren door drie beelden:

• De blauwe maan vanaf de aarde; alles is donker in de nacht en het enige lichtpunt is de maan zelf die de aarde verlicht. Het werk begint begint met dit beeld, een uiterst rustig en impressionisch beeld.
• Het tweede beeld is de maan omgeven van andere lichamen en sterren in het heelal. Duizenden sterren, flitsen, kleuren en veel gelaagheid.
• Het derde beeld is de maan van dichtbij; het robuuste van de maan, de vorm, de kracht en de kleurrijkheid. Deze drie beelden worden met elkaar afgewisseld. 

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein

Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage, b.v. via onderstaande QR-code (scannen vanuit bankapp). Kosten € 10-15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2024

Presentatie van het boek “Het WILLIBRORDUSORGEL – van verguisd instrument tot rijksmonument”, geschreven door Ton van Eck. Ton van Eck beschrijft in het boek de 100-jarige geschiedenis van het Willibrordusorgel.

Lees de uitgebreide beschrijving van het boek

De eerste drie exemplaren van het boek zullen tijdens deze bijeenkomst worden aangeboden aan:
mr. Wim M.N. Eggenkamp, oud-voorzitter van de Stichting Kathedrale Basiliek Sint-Bavo en zeer nauw betrokken bij de aanwijzing van het Willibrordusorgel als rijksmonument, plebaan-deken drs. Floris J. Bunschoten, voorzitter van het parochiebestuur, de eigenaar van het Willibrordusorgel, en Stephan A.E. van Rijt, bestuurslid van Vriendenkring van de Nieuwe Bavo en degene die een groot deel van het beeldmateriaal in het boek heeft verzameld.

Gegevens boekpresentatie

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis

Sponsoren boek

Lezing door dr. A.A.M.J. (Ton) van Eck voor donateurs van de Stichting Willibrordusorgel.