Programma

Uitvoerenden

Ton van Eck is titulair organist van de kathedrale basiliek St.-Bavo, Haarlem. Uitgebreidere informatie over hem is te vinden op deze website of op de website van het College van Orgel-adviseurs Nederland.

Het Bavokoor, o.l.v.  Rick Muselaers
Solisten:  Janneke Stoute, sopraan, Gregor Ziekman, bas

Toelichting op het programma

Jehan Alain – Trois Danses

Samen met de Suite vormen de Trois Danses het hoogtepunt van Jehan Alains œuvre. De eerste twee dansen schreef hij rond 1938. Tijdens de mobilisatie was hij begonnen aan de orkestratie van het werk, maar na zijn vroegtijdige dood zijn de manuscripten daarvan verloren gegaan. De versie voor orgel is gered omdat hij het manuscript daarvan ruim een maand voor zijn dood en slechts enkele weken voor de Duitse aanval op Frankrijk, naar de organiste Noëlie Pierront heeft gestuurd. 

De eerste dans, Joies (vreugde) vangt aan met een inleiding van enkele signalen op de Cromorne en Hautbois. Daarna zet de dans zich in beweging in een zeer karakteristiek ritme, waaraan elementen uit de jazz niet ontbreken. In de loop van het stuk wordt dit ritme steeds licht gewijzigd. Een crescendo aan het slot voert naar een climax, waarna het stuk met een weemoedige solo op de Hobo eindigt om vervolgens zonder onderbreking over te gaan in de tweede dans: Deuils (rouw). Het thema hiervan klinkt gedragen in het pedaal en vervolgens in parallelle akkoorden in steeds wisselende registraties. Vervolgens wordt echter het thema in snel tempo ten gehore gebracht, eerst in het pedaal, maar vervolgens afwisselend op diverse klavieren. Dit voert naar een ware apotheose waarna het stuk rustig, met een dromerige, unisono fluitsolo eindigt. De tweede dans draagt als ondertitel: pour honorer une mémoire héroïque  (Eerbetoon aan een heroïsche gedachtenis) en kan volgens de componist ook afzonderlijk ten gehore worden gebracht.

De derde dans, Luttes (strijd), is de kortste van de drie. De componist schreef deze tijdens de mobilisatie. Hij vangt op dreigende wijze aan met motieven van het thema van de eerste dans, waarvan hij het ritme overneemt. Dit krijgt een steeds meer obsederend karakter, maar wordt tot tweemaal onderbroken door motieven uit de tweede dans. Het is uiteindelijk het ritmische en melodische motief uit de tweede dans dat op dramatische wijze en een overweldigend crescendo de overhand krijgt, steeds zwaarder en vermoeider, waarna een kort coda het werk met twee felle akkoorden besluit.

Gabriel Fauré, Requiem op. 48

Gabriel Fauré, die dit jaar een eeuw geleden overleed, was nog maar 40 jaar en wilde een heel ander requiem schrijven dan gebruikelijk was zoals bij de bombastische en dramatische requiems van Herctor Berlioz en Giuseppe Verdi die hij verafschuwde. Ook de treurige gregoriaanse muziek van de requiemmis kende hij als organist door en door. Maar Fauré had bovenal een heel andere visie op de dood dan in deze requiems te horen was. “Een gelukkige bevrijding, een streven naar geluk hierboven in plaats van een pijnlijke ervaring, ” zo beschouwde Fauré het sterven. En dat uitte hij in de hoopvolle en ingetogen klanken van zijn Requiem: “Mijn Requiem is zachtmoedig van temperament, zoals ikzelf,” zei hij erover. “Het drukt niet de angst voor de dood uit. Iemand noemde het zelfs een wiegelied van de dood.” Er is gespeculeerd dat de aanleiding voor Fauré om het Requiem te componeren te maken had met de dood van zijn vader in 1885 en van zijn moeder in 1887. Hoewel Fauré in de dagen na het overlijden van zijn moeder zowel het Agnus Dei als het Sanctus en het In Paradisum voltooide, heeft hij zelf nooit een verband gelegd tussen deze verdrietige gebeurtenissen en zijn Requiem. “Ik heb het nergens voor gecomponeerd,” zo zei hij, “gewoon voor het plezier!”

Fauré’s Requiem en kerkmuziek

Hoewel Fauré zichzelf niet als een gelovige beschouwde, vormde kerkmuziek toch een groot onderdeel van zijn leven. Als organist in verschillende kerken in en rond Parijs voorzag hij de kerkdiensten bijna zijn hele leven lang van muziek. Daarnaast studeerde hij als jongen elf jaar lang aan de École Niedermeyer, waar hij, bij zijn opleiding tot koormeester, werd onderwezen in allerlei aspecten van kerkmuziek.

Fauré’s kijk op religieuze muziek werd sterk beïnvloed door de oprichter van de school, Louis Niedermeyer (1802-1861). Hij had de muziek van de Italiaanse Renaissance-componist Giovanni Pierluigi da Palestrina (1525-1594) herontdekt en prefereerde de oorspronkelijke Gregoriaanse zettingen van de katholieke mis. De ingetogenheid van deze oude, kerkelijke muziek zijn ook te beluisteren in het Requiemvan Fauré.

Het lange componeerproces van het Requiem

In 1877 schreef Fauré het Libera me als een op zichzelf staand motet. Toen hij tien jaar later de eerste versie van zijn Requiem componeerde – die hij ‘Un petit requiem‘ noemde – nam hij daar het Libera me niet in op. Het bevatte een Introitus et Kyrie, Sanctus, Pie Jesu, Agnus Dei en In Paradisum. Het was een kleine bezetting voor (klein) koor, harp, orgel, strijkers en pauken. Hij dirigeerde deze versie in 1888 op de begrafenis van architect Joseph Lesoufaché. Weer tien jaar later voegde hij het Libera me wel toe aan zijn Requiem en componeerde hij het Offertorium .

Fauré heeft bewust geen Dies Irae in zijn Requiem opgenomen – een donderend deel over de Dag des Oordeels paste niet in zijn visie op de dood. Ook zette hij het In Paradisum bewust aan het slot van zijn Requiem, als verklanking van de hoop op het eeuwige leven na de dood.

Eind negentiende eeuw werd er een versie gepubliceerd voor koor en symfonieorkest, omdat dit het Requiem geschikter zou maken voor uitvoeringen in de concertzaal. Van deze versie is alleen niet zeker of deze door Fauré of van een van zijn leerlingen is geschreven. De versie voor klein koor en orgel die vandaag wordt uitgevoerd is vervaardigd door de Engelse componist en dirigent John Rutter op basis van het oorspronkelijke manuscript.

Gegevens concert

Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: gratis, vrijwillige bijdrage. Kosten € 15,– per persoon. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2024

Uitvoerenden

Choir of St. John’s Colle Cambridge
Director of Music: Christopher Gray
Orgel: Alex Robson en Tingshuo Yang

Toelichting op het programma

Deze kerstperiode is het wereldberoemde St. John’s College Choir uit Cambridge, één van Engelands meest vermaarde koren, in Nederland voor een tournee. Engeland is het land van de tradities. De twee overgebleven jongenskoren in Cambridge, die van het St. John’s College en die van het King’s College worden gezien als de beste jongenskoren ter wereld. Het koor bestaat vanaf 1670 en zingt voor de hoge stemmen nog altijd met jongens.

Deze jongens (8-12 jaar) moeten naast een uitmuntende stem ook beschikken over voldoende schoolvaardigheden om naast het vele zingen ook hun opleiding te kunnen voltooien. Daarbij spelen ze gemiddeld twee instrumenten. Sinds kort zijn ook enkele meisjes actief in het koor. De mannen van het koor, in de leeftijd van 18-22, studeren allen aan de universiteit van Cambridge en moeten naast hun studie veel uren investeren in het zelf bestuderen en vervolgens uitvoeren van de muziek. Naast hun dagelijkse verplichtingen in de College Chapel, zingt het koor jaarlijks concerten over de hele wereld. Het koor heeft ook veel cd’s opgenomen.

Op het programma staat dit jaar uiteraard een mooi aanbod aan prachtige kerstmuziek.

Emailadres: stjohns@koorschoolhaarlem.nl
Dit concert wordt georganiseerd door Koorschool St.-Bavo Muziekinstituut te Haarlem.

Gegevens concert

Toegang: xanaf eind november/begin december: kaartverkoop: www.bavoconcert.nl en VVV Grote Markt Haarlem (onder het stadhuis)

zaterdag 11 juli 2026, 11:46 zaterdag 11 juli 2026, 11:46

Uitvoerenden

Kathedrale Koor

Toelichting op het programma

Op 16 december om 20:00 uur vindt het jaarlijkse kerstconcert van het Kathedrale Koor plaats in de Kathedraal St.-Bavo. Dit kerstconcert brengt getalenteerde musici samen in een sfeervolle omgeving en neemt je mee in de rijke tradities van kerstmuziek. Laat je meevoeren door de prachtige klanken van kerstklassiekers, uitgevoerd door het Kathedrale Koor en haar solisten.  Dompel jezelf onder in de magie van Kerstmis met een onvergetelijke avond vol prachtige muziek. We kijken ernaar uit om je te verwelkomen in onze prachtige Kathedraal.

Gegevens concert

Toegang: informatie over kaartverkoop volgt

zaterdag 11 juli 2026, 11:46 zaterdag 11 juli 2026, 11:46

Op zaterdag 4 mei 2024 zal het concertseizoen op het Willibrordusorgel weer van start te gaan. Ook in 2024 worden er nog bijzondere concerten of bijeenkomsten verwacht n.a.v. het 100-jarige bestaan van het orgel, b.v. de presentatie van het al aangekondigde boek over het orgel, of het jubileum van 50 jaar orgelconcerten op het Willibrordusorgel in de kathedrale basiliek St.-Bavo.

We houden u op deze website op de hoogte. Ook kunt u zich inschrijven voor onze nieuwsbrief per e-mail.

Concert in het kader van het Festival 100 jaar Willibrordusorgel. Hiervoor is een toegangskaart vereist.

Programma

Organist

Informatie over Olivier Latry, een van de vier titulaire organisten van de grote orgels van de Notre Dame in Parijs.

Toelichting op het programma

Marcel Dupré was niet alleen organist van de Saint-Sulpice in Parijs, maar sinds 1926 ook leraar aan het nationale conservatorium aldaar. Hij stond bekend als een groot improvisator en gaf in zijn leven talloze concerten. Het tweeluik Cortège et Litanie is oorspronkelijk een deel van toneelmuziek geschreven voor een instrumentaal ensemble. Een uitvoering op piano in New York vormde de aanleiding voor de Amerikaanse impresario van Dupré om hem te vragen er ook een orgelbewerking voor te schrijven, en daaraan voldeed de componist. Later kwam er ook nog een versie voor orgel en orkest. Het tweede deel, Litanie, vormde duidelijk een voorbeeld voor zijn latere leerling Jehan Alain voor zijn eigen Litanies.

Maurice Duruflé liet een klein, maar hoogwaardig oeuvre na waarvan alle stukken getuigen van grote eruditie en aandacht voor het detail. Aan zijn grotere werken bleef hij lang schaven voor hij ze aan de openbaarheid prijsgaf. Hij studeerde orgel bij Charles Tournemire en Louis Vierne en combineerde in zijn composities de liefde voor het gregoriaans van de eerste en de heldere structuur en het impressionistische klankbeeld van de tweede. Van 1930-1975 was hij organist van de Saint-Etienne-du-Mont in Parijs. Het Scherzo is een jeugdwerk, maar bevat reeds alle kenmerken van zijn latere oeuvre. Het is een mooi voorbeeld van zijn vernieuwende symfonische stijl.

Alexandre Guilmant studeerde bij Jacques Lemmens in Brussel en Eugène Gigout in Parijs. Hij was niet alleen van 1871 -1901 organist van de Sainte-Trinité in Parijs, maar ook medeoprichter, leraar en later directeur van de Schola Cantorum in die stad. Tevens was hij orgelleraar aan het Conservatoire National in Parijs. Naast de productie van een groot compositorisch oeuvre, voornamelijk voor orgel, verzorgde hij ook uitgaven van klassieke Franse orgelwerken en maakte hij verschillende concertreizen naar het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Daar gaf hij tijdens de internationale tentoonstelling in 1904 in St. Louis een reeks van 40 orgelconcerten..

Zijn eerste orgelsonate, in d-mineur, verscheen pas relatief laat in zijn oeuvre, op. 42 van de 94 opusnummers. Het werk was opgedragen aan de Belgische koning Leopold II. Het laatste deel is geschreven in driedelige vorm met in de hoek-delen een bruisende toccata. Die hoekdelen omlijsten een koraalthema dat in het verloop wordt onderbroken door het toccata-motief. Aan het slot keren beide thema’s in een stralend d-majeur terug.

Camille Saint-Saëns studeerde orgel bij François Benoist, die eerder de leraar van César Franck was. Hij was aanvankelijk organist van de Saint-Merry en later van het Cavaillé-Coll-orgel in de Madeleine. Hij liet een groot en uiteenlopend compositorisch oeuvre na.

Carnaval des animaux heeft nooit in zijn geheel tijdens zijn leven geklonken, maar delen eruit waren wel bekend zoals Le Cygne (de zwaan) waarvan Alexandre Guilmant al een bewerking voor orgel maakte. Dat ingetogen deel wordt hier omlijst door twee andere delen: de vissen en de vogels, deze avond alle drie in een bewerking van Shin-Young Lee. Louis Vierne studeerde korte tijd bij César Franck en daarna bij Charles-Marie Widor. Hij werd in 1900, na een concours, benoemd tot organist van de Notre-Dame in Parijs waar hij tot aan zijn dood (op 2 juni 1937 achter de klavieren van zijn orgel) werkzaam was. In 1912 werd hij orgelleraar aan de Schola cantorum.

Naast zijn zes symfonieën voor orgel vormen de vier reeksen Pièces de Fantaisie de tweede pijler van zijn orgeloeuvre. Elke suite telt zes, vaak impressionistisch getinte stukken. De Toccata is het laatste deel van de tweede suite en is één brok overrompelende virtuositeit. Het had, bij wijze van spreken, ook als slotdeel van een van zijn symfonieën kunnen dienen.

Jehan Alain studeerde aanvankelijk orgel bij zijn vader Albert en later bij Marcel Dupré aan het nationale conservatorium in Parijs. Hij was organist van de Saint-Nicolas in Maisons-Laffitte en ook enige tijd van de synagoge in de Rue Notre-Dame-de-Nazareth in Parijs. Hij sneuvelde op 20 juni 1940 tijdens een vuurgevecht met een Duitse patrouille. De contemplatieve Aria wordt beschouwd als zijn laatste werk. Er komen veel aspecten van zijn stijl in samen: prachtige melodische ideeën die met elkaar contrasteren, sereniteit, ritmische subtiliteit en modaliteit. Een muzikale parel van een helaas veel te jong gestorven componist.

Jean Guillou studeerde bij Marcel Dupré, Maurice Durufé en Olivier Messiaen. Hij werd organist van de Saint-Eustache in Parijs en maakte ook naam als improvisator, pianist en componist. De Toccata is zijn bekendste orgelwerk. Deze kent naast het beklemmende hoofdthema een tweede meer vredig motief. De “hijgende” begeleiding daarvan ontwikkelt zich tot een derde thema. In tegenstelling tot vele andere toccata’s heeft deze meer een gespannen dan een glorieus karakter.

Tekst toelichting: Ton van Eck

Opnames van eerdere concerten van Olivier Latry op het Willibrordusorgel

Gegevens concert

Toegang: voor dit concert is een toegangskaart vereist.
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

Mgr. de Groot Muziekfonds

Vanwege het dubbeljubileum organiseren we een speciale, vrij toegankelijke bijeenkomst voor onze donateurs die, naar we hopen, door velen van u bezocht zal worden en waarvoor u introducé(e)s kunt meenemen.

Als u deze bijeenkomst wilt bezoeken, kunt u dit aan ons kenbaar maken door het zenden van een e-mail aan concerten@rkbavo.nl of door het inspreken van de voicemail op de reserveringslijn: 06-82887803 met vermelding van uw naam en of u met één of meerdere personen komt. 

zaterdag 11 juli 2026, 11:46 zaterdag 11 juli 2026, 11:46

Concert in het kader van het Festival 100 jaar Willibrordusorgel. Hiervoor is een toegangskaart vereist.

Programma

Uitvoerenden

Bert van den Brink speelt samen met Ruben Drenth, trompet.

CV Bert van den Brink

Op vijfjarige leeftijd begon Van den Brink, die blind geboren is, met zijn eerste pianolessen. Hij voltooide zijn studie (klassieke) muziek aan het Utrechts Conservatorium bij Herman Ulhorn in 1982 cum laude. Aanvankelijk gaf hij regelmatig klassieke concerten, maar zijn hart bleek toch het meest bij de geïmproviseerde muziek te liggen, een stijl waarin hij volledig autodidact is. Hij speelt en speelde met grootheden in de jazzmuziek zoals Toots Thielemans, Chet Baker, Clare Fischer, Nat Adderley, Dee Dee Bridgewater en Lee Konitz, maar ook vele Nederlandse grootheden in de jazz zoals Cor Bakker, Hein van de Geyn, Denise Jannah, John Engels, Jules de Corte en Louis van Dijk. Als arrangeur/producer schreef hij onder meer voor het Metropole Orkest en Paul de Leeuw. In 2007 won hij de VPRO/Boy Edgar Prijs. De jury was erg onder de indruk van zijn spel en betitelde dit als “direct herkenbaar, iets wat alleen de grootsten in de jazz weten te bereiken”. (Bron: Wikipedia)

CV Ruben Drenth

Ruben Drenth schrijft over zichzelf:

“Ik ben een jazztrompettist met een voorliefde voor zowel jazz als rock ‘n roll. Door tussen deze genres te kiezen, heb ik de mogelijkheid om nummers te creëren, van zachte jazzballads tot ruige garagerock. Combineer dit met mijn passie voor de eenvoud en soms dwaasheid van de jaren zestig en voila: daar is mijn geluid! Naast muzikant, zowel op het podium als in de studio, geef ik les aan het HKU conservatorium en werk ik als componist, geluidsredacteur en audiotechnicus.”

Toelichting op het programma

Jazz en popmuziek op een traditioneel kerkorgel kan! Zolang ik integer probeer te zijn naar de muziek en het instrument is het zonder meer mogelijk en biedt het ongehoord mooie uitdagingen. Met een musicus naast me als Ruben Drenth die open staat voor dit ongebruikelijke concept wordt het nog vanzelfsprekender en welluidender.
Bert van den Brink

Gegevens concert

Aanvang: maandag 18 september 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: Toegangskaart vereist, zie kaarten Festival 100 Willibrordusorgel. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

Mgr. de Groot Muziekfonds

zaterdag 11 juli 2026, 11:46 zaterdag 11 juli 2026, 11:46

Op donderdagavond 14 september om 19.45 uur staan de nieuwe ramen van Jan Toorop centraal. Voor deze ramen werden rond 1906 ontwerpen gemaakt door Jan Toorop, kleine schetsen met kleuraanduidingen. Wat er nu te zien is, is een poging om te benaderen wat Toorop voor ogen stond. Daarbij is getracht zo dicht mogelijk bij de bewaarde ontwerpschetsen te blijven.

Lezing: Jan Toorop: de strijd tussen goed en kwaad als rode draad

Wie denkt aan de Nederlandse moderne kunst uit de periode 1880-1930, denkt al gauw aan Jan Toorop (1858-1928). Hij was een drijvende kracht achter de ontwikkeling van die moderne kunst, onder meer door zich ‘buitenlandse’ stijlen eigen te maken en hier te introduceren. De veelzijdigheid van zijn oeuvre en zijn gebruik van verschillende stijlen tegelijkertijd hebben geleid tot een beeld van Toorop als wispelturig en inconsistent. Niets is echter minder waar. Aan zijn werken ligt nagenoeg steevast hetzelfde thema ten grondslag: de tegenstellingen tussen goed en kwaad, het hogere en het aardse enzovoorts, die het leven tot een strijd maken. In deze lezing illustreert Jet Sloterdijk, conservator van Singer Laren, dit kenmerk van Toorops kunstenaarsschap aan de hand van bekende en minder bekende voorbeelden. Daarbij zal extra aandacht worden besteed aan zijn ‘katholieke periode’, die vaak wordt overschaduwd door zijn befaamde symbolistische en pointillistische werken.

Muzikale omlijsting

Deze wordt verzorgd door Ton van Eck met soliste Bobbie Blommesteijn. Zij zullen o.a. Ave Maria van Alphons Diepenbrock uitvoeren waarin de romantische invloed van Richard Wagner herkenbaar is. Alphons was een neef van onze architect Joseph Cuypers en Toorop was een bewonderaar van composities van beide componisten. Zo zelfs dat Toorop hem in Nijmegen uitnodigde om een portret van Alphons te maken, die Alphons overigens niet erg geslaagd vond.

Tijd, plaats en aanmelding

Inloop met koffie/thee donderdagavond 14 september vanaf 19.30 u.
Start programma 19.45u.
Ingang via tuin aan het Emmaplein
Einde programma met een drankje en een hapje om ca. 21.30.
Tijdens deze bijeenkomst zijn introducees zeer welkom.
Wij vragen u uw komst aan te melden via ons e-mailadres vrienden@koepelkathedraal.nl, o.v.v. ‘lezing 14 september’

Concert in het kader van het Festival 100 jaar Willibrordusorgel. Hiervoor is een toegangskaart vereist.

Programma

Uitvoerenden

Ton van Eck, orgel
The Amsterdam Saxophone Quartet o.l.v. Henk van Twillert
Henk van Twillert Baritone / Soprano Saxophone
Filip Davidse Soprano / Tenor Saxophone
Guido Deflaviis Tenor / Baritone Saxophone
Claudio Pereira Alto / Baritone Saxophone

De onbegrensde expressieve mogelijkheden van de saxofoon is altijd een uitgangspunt geweest voor de repertoire keuze van The Amsterdam Saxophone Quartet. Van fluweel zacht en glanzend tot robuust en sonoor, maar zeker ook sensueel en opwindend. Al deze kleuren en nuances zijn terug te vinden in de gevarieerde geschiedenis van het kwartet. Naast de kwartetalbums heeft het ASQ worldwide tournees gemaakt en CD’s opgenomen met bekende solisten uit de jazz, folk en klassieke muziek, zoals de bijzondere opnames met: Jaap Van Zweden, Daniel Wayenberg en Han Bennink. Het Amsterdam Saxophone Quartet werd in 1979 opgericht door Henk van Twillert en Bart Kok destijds beiden studenten aan het Conservatorium van Amsterdam. In 2019 verwelkomden Rob Hauser en Henk van Twillert twee nieuwe leden: Menne Smallenbroek en Hristo Goleminov. Afhankelijk van de programmering werkt The Amsterdam Saxophone Quartet werkt met een gevarieerde samenstelling. In 2023 nam Guido de Flaviis de plaats van Menne Smallenbroek in. Voor dit bijzondere concert in Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem voor het Festival – 100 jaar verwelkomen Henk van Twillert en Rob Hauser: Claudio Pereira en Filip Davidse.

Toelichting op het programma

De saxofoon
De saxofoon werd in de jaren ’40 van de 19^de eeuw uitgevonden door de Belgische muziekinstrumentenbouwer Adolphe Sax (1814 – 1894). Hij wilde een rietblaasinstrument ontwikkelen met de souplesse van strijkers en het dynamische bereik (luid en zacht) van koperblaasinstrumenten. De saxofoon vertoont overeenkomsten met de klarinet maar bij de klarinet is de boring cilindrisch en bij de saxofoon conisch en dat laatste geeft het instrument zijn enorme dynamische bereik.

Omdat het zo’n jong instrument is, bestaat er relatief weinig literatuur voor de saxofoon. Saxofonisten nemen daardoor noodgedwongen hun toevlucht vaak tot bewerkingen.

Bewerkingen
Bewerkingen zijn zo oud als de muziek. Sterker, bij de oudere muziek was de keuze van het instrument veel minder kritisch dan in de laatste twee eeuwen. Dankzij bewerkingen waren musici toch in staat om, met name bekende werken ten gehore te brengen ook al waren niet alle instrumenten of stemmen voorhanden en konden de luisteraars genieten van de hun bekende melodieën. Componisten maakten niet alleen bewerkingen van hun eigen composities, maar ook van collega-componisten. Voorbeelden daarvan zijn Bach en Handel. Soms brengen componisten wijzigingen aan in de bewerking; ze voegen stemmen toe of wijzigen hier en daar de klank. Een voorbeeld daarvan is Chiel Meijering bij wie regelmatig een compositie van Bach ten grondslag ligt aan een stuk van hemzelf. Daaraan voegt hij dan weer eigen klanken toe. Dat is bijvoorbeeld het geval bij Sei gegrüsset, Jesu gütig, gebaseerd op de gelijknamige cantate, waarmee het concert wordt afgesloten. Ook het Koraal van Gijs van Dijk verwijst naar de koralen van de Duitse barok. Van Handels populaire Halleluja bestaan bewerkingen in allerlei bezettingen maar voor Bachs ontroerende Erbarme Dich verzorgde Henk van Twillert zelf een bewerking waar de solo-saxofoon de zangstem vervangt en het orgel de solovioolpartij. Later in het programma klinkt het beroemde Air uit Bachs Derde Suite in een bewerking voor saxofoonkwartet.

De twee solo-orgelwerken in dit programma zijn van vader en zoon Alain. De bekende Litanies van Jehan Alain, waarschijnlijk geschreven na de dood van zijn oudste zus ten gevolge van een val tijdens een wandeling in de bergen, geeft het smeken van de Christelijke geest weer, die in zijn diepe droefheid alleen maar kan vervallen in herhalingen. In sterk contrast hiermee staat het humoristische en puntige Scherzo van vader Albert Alain dat stamt uit gelukkiger tijden in zijn familie.

De twee originele werken voor saxofoonkwartet en orgel staan centraal in het programma. Ad Wammes schrijft het volgende over ‘Digging for the gold’:

Als ik aan een nieuwe compositie begin, duurt het meestal een paar dagen voordat ik iets vind (bijvoorbeeld een melodie, akkoordenschema of ritme) dat de moeite waard is om uit te werken. Vaak voelt het alsof ik ‘op zoek ben naar het goud’. Ik moest hieraan denken toen ik een naam voor dit stuk moest vinden. Het stuk bestaat uit drie delen: 1. Allegro tempo met een optimistisch gevoel. 2. Larghetto tempo met een droevig gevoel. 3.Presto tempo met een verheven gevoel. Waarom noem ik het eerste deel niet ‘Digging’, het tweede deel ‘Where is the gold?’ en het derde deel ‘Finally found it’ dacht ik bij mezelf? En dat deed ik! ‘Digging for the gold’ is geschreven in opdracht van het ‘Melisma Saxofoonkwartet’ en gefinancierd door ‘Fonds Podiumkunsten NL’. Het ging in première op 26-10-2018 in ‘Het Orgelpark’ – Amsterdam.

Rob Goorhuis schreef Wanderer im Tal der Gegenwart voor het project Saxophonia dat in maart 2020 aan de Musikakademie van de Bund Deutscher Blasmusikverbände in Staufen (Baden-Württemberg) plaatsvond De première vond plaats in de abdijkerk van Münstertal im Breisgau door het Ensemble Saxofourte en organiste Karin Karle. De Bijbeltekst van Mattheus waarop het werk is gebaseerd gaat over Johannes de Doper, met name over de periode dat hij in de woestijn verbleef, als een meditatie voor de vastentijd.                                         

Ton van Eck

Gegevens concert

Aanvang: maandag 11 september 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: Voor dit concert is een toegangskaart vereist. Zie voor de mogelijkheden: Kaarten Festival 100 jaar Willibrordusorgel. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

Mgr. de Groot Muziekfonds

Ton van Eck, orgel samen met Amsterdam Saxophone Quartet o.l.v. Henk van Twillert.

zaterdag 11 juli 2026, 11:46 zaterdag 11 juli 2026, 11:46

Concert in het kader van het Festival 100 jaar Willibrordusorgel. Hiervoor is een toegangskaart vereist.

Programma

Organist

Hector Olivera is een internationaal bekende organist. Meer informatie op zijn website.

Toelichting op het programma

Hendrik Andriessen schreef het Troisieme Choral in 1920. Het werk is aanmerkelijk moderner van stijl dan zijn twee voorgangers en het Quatrième Choral. In tegenstelling tot zijn andere orgelwerken die alle verschenen bij Van Rossum in Utrecht werd dit stuk in 1923 uitgegeven bij de Parijse muziekuitgever Alphonse Leduc als aflevering van de serie ‘L’Orgue Moderne’. Wat betreft de harmonieën wijst dit werk vooruit naar zijn Passacaglia (1929) en Sinfonia (1940). Evenals in de andere ’chorals’ van zijn hand is er veel afwisseling en vrijheid van vorm.

Jan Zwart werd geboren in Zaandam en ontving zijn opleiding van onder meer van G.B. van Krieken en Hendrik de Vries in Rotterdam. Hij verwierf landelijk grote bekendheid vanwege zijn orgelbespelingen na zijn aanstelling als organist van de Hersteld Evangelisch Lutherse Kerk in Amsterdam in 1898. Ook zijn orgelcomposities over de melodieën van psalmen en gezangen werden zeer geliefd in protestantse kring. Jan Zwart was ook uniek omdat hij als een der weinige organisten in zijn tijd, zo niet als enige, de aandacht vestigde op de orgelmuziek van Jan Pietersz. Sweelinck.

De monumentale Preludium en Fuga in Es klein van Johann Sebastian Bach vormen de opening en afsluiting van het derde deel van diens Clavierübung ook wel de ‘Duitse orgelmis’ genoemd. Zowel het Preludium als de Fuga hebben drie thema’s die als symbool staan voorde Goddelijke Drievuldigheid (Trinitatis). Mogelijk wijst ook de toonsoort met drie mollen op de Triniteit. Het Preludium begint als een statige Franse ouverture, evenals de Franse voorbeelden met een gepuncteerd ritme. Het tweede thema is geïnspireerd door het Italiaanse ‘concerto’ en het derde heeft de Duitse fuga als inspiratiebron. Het Preludium besluit met het ouverture thema van het begin en krijgt daardoor een drieledige vorm (A-B-A). In de Fuga is het eerste thema (God de Vader) rustig en majesteitelijk. In het tweede, meer beweeglijke thema (God de Zoon) is het eerste, enigszins verborgen, herkenbaar en in het derde (God de Heilige Geest) hoort men als het ware de wind van de H. Geest ruisen met daaronder in lange noten het eerste thema.

Marco Enrico Bossi is de belangrijkste Italiaanse organist van de laatste jaren van de 19de en het eerste kwart van de 20ste eeuw. Hij genoot tevens bekendheid als docent, improvisator en componist. Hij was achtereenvolgens directeur van de conservatoria in Venetië, Bologna en Rome en vestigde in Italië de standaard voor de opleiding van organisten. Hij maakte vele concertreizen in Europa die hem in contact brachten met o.m. César Franck, Alexandre Guilmant, Marcel Dupré, Canaille Saint-Saëns, Joseph Bonnet en Karl Straube. Op de terugreis van zijn laatste tournee naar New York en Philadelphia werd hij op de terugreis ziek en overleed op zee. Het luchtige Scherzo is een mooi voorbeeld van zijn concertstukken die geënt zijn op de Franse orgelmuziek, maar ook een eigen idioom laten horen.

De volgende drie programmaonderdelen zijn bewerkingen. De tijd ligt nog niet zover achter ons dat het spelen van bewerkingen op orgel als minderwaardig werd beschouwd. Dat was misschien een reactie op de periode tot aan de Tweede Wereldoorlog toen, vooral in Engeland en de VS, maar ook in Frankrijk regelmatig bewerkingen op de programma’s van orgelrecitals stonden. Tegenwoordig is er een mooi evenwicht bereikt tussen originele literatuur en bewerkingen.

Freddie Mercury werd geboren in Zanzibar als Farrokh Bulsara. Hij ging naar een kostschool in India maar verhuisde met zijn ouders naar Londen in Engeland waar hij aan de kunstacademie studeerde. Hij leerde zichzelf pianospelen en was uitzonderlijk begaafd voor zang. Zijn stem had een omvang van vier octaven! Bohemian Rhapsody is een hit die hij met zijn rockgroep Queen in1975 uitbracht.

Astor Piazzolla die bekend staat als de koning van de tango, heeft een lange weg afgelegd om tot zijn eigen stijl te komen en daarbij grote moeilijkheden gekend. Hij ontving compositielessen van Alberto Ginastera in Buenos Aires en Nadia Boulanger in Parijs die hem beiden aanraadden om zijn eigen, authentieke stijl te behouden en deze niet te vermengen met elementen uit de klassieke muziek. Die stijl is goed te herkennen in de twee vanavond gespeelde tango’s.
Ton van Eck

Gegevens concert

Aanvang: maandag 4 september 2023, 20:15 uur
Locatie: Kathedrale Basiliek St.-Bavo, Haarlem, Leidsevaart 146, 2014 HE Haarlem. Ingang aan het Bisschop Bottemanneplein
Toegang: Een toegangskaart vereist. Donaties: zie donateurspagina

Sponsoren 2023

Mgr. de Groot Muziekfonds

zaterdag 11 juli 2026, 11:46 zaterdag 11 juli 2026, 11:46